Uytdehaage schaatskoning van Winterspelen

Met een wereldrecord van historische waarde is Jochem Uytdehaage gisteren in Salt Lake City olympisch kampioen geworden op de 10.000 meter. Met zijn eindtijd van 12.58,92 doorbrak de schaatser uit de kernploeg van Gerard Kemkers als eerste en enige schaatser de grens van dertien minuten, ruim veertien jaar nadat de Noor Geir Karlstad in Calgary de tijdbarrière van 14 minuten slechtte. Titelhouder Gianni Romme veroverde de zilveren medaille, de Noor Lasse Saetre legde beslag op het brons.

Uytdehaage oogste zijn tweede gouden medaille in wat pas zijn tweede internationale schaatsseizoen is. Twee weken geleden werd hij eveneens in een wereldrecordtijd olympisch kampioen op de 5.000 meter, op de 1.500 meter won hij zilver. De 25-jarige schaatser uit Utrecht is daarmee veruit de meest succesvolle Nederlander op de Olympische Spelen. Hij overtrof de prestaties van Gianni Romme en Marianne Timmer, die vier jaar geleden ieder met twee gouden medailles Nagano achter zich lieten.

Zijn directe tegenstander Derek Parra riep Uytdehaage gisteren uit tot de `King of the Olympics'. ,,Ik ben de beste schaatser van de Winterspelen, toch wel apart'', sprak de kampioen zelf. En dat voor een schaatser die nooit als talent te boek heeft gestaan. ,,Ik heb hard moeten werken om te komen waar ik nu ben.'' Samen met Romme bracht hij het totaal aantal medailles van de Nederlandse schaatsploeg op zeven, met nog één afstand te gaan, de 5.000 meter vrouwen.

,,Het liep vrijwel perfect en technisch liep het heel gemakkelijk'', zei Uytdehaage, die moest bekennen dat het succes al een beetje gewoon begon te worden. Nog nooit had een schaatser de 10.000 meter zo vlak gereden, met zo weinig verval in de rondetijden. Zijn snelste ronde legde Uytdehaage af in 30,6 seconden, zijn langzaamste – de eerste ronde uitgezonderd – in 31,4; een verval van nog geen seconde. ,,Jochem steeg boven zichzelf uit'', luidde een compliment uit de mond van Romme. ,,Hij reed als een trein.''

Uytdehaage calculeerde vooraf dat hij op een tijd rond de dertien minuten zou kunnen uitkomen. Het wereldrecord was met 13.03,40 in handen van Gianni Romme, ruim twee jaar geleden gereden in Heerenveen. In de vierde van acht ritten sloeg Uytdehaage toe. Geen van de schaatsers na hem kwam ook maar in de buurt van zijn winnende tijd. Hij veegde zijn tegenstander Derek Parra van de baan. De Amerikaan, die olympisch kampioen werd op de 1.500 meter en zilver won op de vijf kilometer, was ondanks zijn eigen optimisme – een eindtijd van 12.45 – niet in staat om voor een verrassing te zorgen. Hij bleef steken op 13.33,44.

Uitgerekend op de afstand waarop hij zilver won, beleefde Uytdehaage de meest memorabele momenten van de Winterspelen, liet hij gisteren weten. Verrassend stond hij lange tijd bovenaan na zijn race op de schaatsmijl, totdat Parra nog harder reed. De spanning tijdens het wachten, en de opwinding rond Derek zijn hem het beste bijgebleven.

Spijt dat hij voor volgend jaar al een contract bij TVM heeft getekend – de KNSB doet zijn meest succesvolle boedel over aan de commerciële ploeg – heeft Uytdehaage niet. ,,Ik verdien goed. Anderen misschien beter. Maar ik heb liever drie medailles en wat minder geld dan veel geld en geen olympische medailles. Misschien dat veel geld sommige schaatsers wel lui maakt.''

Romme kwam gisteren met 13.10,03 niet eens in de buurt van zijn wereldrecord, maar hij reed toch nog hard genoeg om 's avonds op de Olympic Medals Plaza in Salt Lake City de zilveren medaille in ontvangst te nemen. De titelverdediger op de 10.000 meter kwam uit in de tweede rit en dacht direct na zijn race dat zijn tijd van 13.10,03 niet genoeg zou zijn voor een medaille. Hij hield rekening met zelfs een zevende plek.

Gisteren reed Romme zijn enige olympische race. Hij had zich niet geplaatst voor de 5.000 meter. Ook op die afstand werd hij in Nagano olympisch kampioen. ,,Op dit ijs moet je een wereldrecord rijden en dat heb ik niet gedaan. Ik ben blij dat ik met zo'n race nog tweede ben geworden'', sprak hij na de laatste rit, ,,maar de teleurstelling over mijn slechte race overheerst.''

Al voordat hij halverwege zijn race was, had Romme het gevoel dat hij niet meer vooruit kwam. Zere benen. ,,De laatste vijftien ronden heb ik een gevecht tegen mezelf moeten leveren.'' De onttroonde olympisch kampioen gaf toe dat hij zich voor de race ,,niet superzeker'' had gevoeld. ,,Er is altijd wel een beetje twijfel geweest, omdat ik sinds december niet super heb gereden.''

Het feit dat de ploeg van SpaarSelect nog geen enkele medaille heeft gewonnen op de Winterspelen, was voor Romme geen extra last. ,,De druk voor mezelf was groter. Ik moest wel wat laten zien. Ik ben niet zomaar een lulletje rozewater dat mee mag rijden. Dit was gewoon niet goed.''

In de schaduw van de medaillewinnaars beleefde Bob de Jong zijn tweede zwarte dag in Salt Lake City. Nadat hij op de 5.000 meter 30ste was geworden, liep ook de tien kilometer van de schaatser uit de ploeg van TVM op een drama uit. In Nagano won hij op die afstand nog zilver achter Gianni Romme, nu resulteerde zijn 13.48,93 in de vijftiende en voorlaatste plaats. ,,Toen ik halverwege was heb ik het opgegeven, want ik ging alleen voor goud.'' De oorzaak van zijn fiasco was een raadsel voor De Jong. ,,In de trainingen liep het lekker, ik ben niet ziek geweest, ik heb voldoende rust gehad en dan dit'', verzuchtte hij.

Met zijn tijd van 13.27,48 verbeterde Bart Veldkamp weliswaar op het nippertje zijn persoonlijk record, maar verder dan de negende plaats in de eindklassering kwam hij niet. ,,Deze Spelen zijn een brug te ver'', concludeerde Veldkamp na de 5.000 meter al waarop hij achtste werd. Veldkamp heeft nog geen sponsor voor volgend seizoen en stapt waarschijnlijk over naar het marathonschaatsen. ,,Het is triest dat ik mijn carrière zo moet afsluiten.''