Iedereen zoekt ontknoping voor Leo Kirchs thriller

De schuldeisers van de Duitse mediamagnaat Leo Kirch verliezen hun geduld. Maar premier Schröder blijft stug zoeken naar een `nationale' oplossing.

In het oog van de storm staat een oudere man met een gebrekkige gezondheid. Op zijn schouders een fabelachtige schuldenlast. Leo Kirch, 75. Mediamagnaat in de knel. Om hem heen draaien nu al wekenlang de machtigen van Duitsland. In een poging hem te redden, zichzelf te redden, of om te profiteren van een conglomeraat in ontbinding.

Rond het imperium van Kirch is een crisis ontstaan die het Duitse medialandschap zal herverkavelen, die reputaties in gevaar brengt en die vrijwel alle grote Duitse banken voor onaangename verrassingen plaatst. Uitzicht op een oplossing is er nog niet.

Kirch had altijd al de gewoonte om zijn expansiedrift met geleend geld te financieren. Vorig jaar ging het fout. Al sinds midden jaren negentig probeert hij, tevergeefs, geld te verdienen met abonnee-televisie. Om alsnog kijkers te binden aan het noodlijdende betaalkanaal Premiere World, kocht hij als een gek uitzendrechten, vaak ver boven de geldende marktprijzen. Met geld van anderen.

De belangen zijn groot, de transparantie is gering. Kirch heeft geen concern in de eigenlijke zin, het is een web van tientallen ondernemingen. De totale schulden worden nu geschat op ergens tussen 10 en 13 miljard euro, waarvan 7 miljard aan bankleningen. De Duitse toezichthouder op het kredietwezen maakt zich al maanden zorgen.

Niemand weet er het fijne van omdat het leeuwendeel van de ondernemingen niet aan de beurs is genoteerd of over deugdelijke balansen beschikt. Kirch had al lang in de gaten dat het zo niet langer kon. Hij bereidde KirchMedia, de kern van het imperium, voor op een beursgang. Gisteravond werd deze afgeblazen. De huidige chaos maakt een beursavontuur bij voorbaat kansloos.

Duidelijk is dat Kirch in de loop van dit jaar miljarden moet aflossen en dat hij daartoe niet zondermeer in staat is. Een aantal schuldeisers wil nog dit kwartaal geld zien. Volgens Rolf E. Breuer, baas van Deutsche Bank, is Kirch niet meer kredietwaardig. Duidelijk is ook dat de economische thriller die Kirch in zijn nadagen schrijft reikt tot in een groot aantal centrales van de Duitse macht.

In Berlijn vreest kanselier Schröder (SPD) dat mediamagnaat Rupert Murdoch van Kirchs zwakte zal profiteren om zich toegang te verschaffen tot de Duitse markt. Schröder wil daarom een `nationale' oplossing voor de misère. Een buitenlandse tycoon die ingrijpt in het redactionele beleid van kranten en zo mee roert in de Duitse politiek? Liever niet.

Schröder vreest ook dat een ondergang van Kirch het delicate machtsevenwicht op de Duitse tv-markt zal verstoren. Commerciële tv is in handen van twee partijen: mediagroep Bertelsmann, eigenaar van RTL, en Kirch, eigenaar van de zenders ProSieben, Sat1, de nieuwszender N24 en Kabel1.

Een paar straten verderop in Berlijn zit de enige vrouwelijke hoofdrolspeler: Friede Springer, weduwe van Axel Springer, houdster van een belang in Axel Springer AG, de uitgever van kranten als Bild en Die Welt.

Vervolg THRILLER: pagina 15

Kirch in de tang van partners

Vervolg van pagina 13

Friede Springer liet de huidige crisis bij Kirch ontbranden. Axel Springer AG, het bedrijf van wijlen echtgenoot, heeft een belang in ProSiebenSat1, het beursgenoteerde tv-bedrijf van Kirch. Kirch heeft op zijn beurt 40 procent van Springer in handen.

Springer, dat vorig jaar voor het eerst in bijna vijftig jaar in de rode cijfers belandde, heeft geld nodig. Het wil daarom zijn recht uitoefenen om het belang in ProSiebenSat1 aan Kirch terug te verkopen. Kosten: 767 miljoen euro, nog dit kwartaal te voldoen. Ook denkbaar is dat Springer geen cash wil, maar afstand doet van zijn verkooprecht in ruil voor een groter belang in ProSbiebenSat1. In dat geval wordt Springer juist een prominente partij in de tv-markt.

Kirch reageerde als door een adder gebeten toen Springer het verkooprecht uitoefende: dat was zo niet afgesproken, brieste hij. Maar al te hard kan Leo het niet spelen. Om in ieder geval een deel van zijn schulden af te lossen wil Kirch zijn belang in Springer verkopen. Friede Springer heeft hierin een stem.

In München, thuisbasis van Kirch, volgt ook minister-president en kanselierskandidaat Edmund Stoiber (CSU) de affaire-Kirch op de voet. Het was zijn kabinet dat rond Kirch een eigen mediastandplaats wilde opbouwen. München als concurrent van Berlijn, Keulen en Mainz. Als Kirch valt, loopt Stoibers imago als efficiënt economisch bestuurder een deuk op. De oppositie ruikt nu al bloed. Joschka Fischer, lijstaanvoerder van de Groenen: ,,Deze man wil Duitsland uit de crisis leiden terwijl hij thuis voor een van de grootste faillissementen uit de Duitse geschiedenis staat waar hij mede verantwoordelijk voor is.''

Kirchs grootste schuldeiser is met 1,9 miljard euro de Bayerische Landesbank (BL), voor de helft eigendom van de staat Beieren en behalve bank ook een politieke instelling. ,,Ga er maar vanuit dat alle belangrijke beslissingen worden afgestemd met de politieke top'', zegt een ingewijde.

De BL verstrekte Kirch leningen waar geen andere Duitse bank de vingers aan wilde branden. Vorig jaar had Kirch geld nodig om de commerciële rechten op de Formule 1-races te kopen. De HypoVereinsbank weerstond politieke druk en weigerde. Alleen de staatsbank was nog bereid om met 1 miljard euro over de brug te komen. Later plaatste BL een deel van de lening door aan JP Morgan en Lehman Brothers.

De rechten van de Formule 1 zijn ondergebracht in de holding SLEC. Kirch heeft zijn belang van 58 procent daarin deze week te koop aangeboden. Potentiële kopers: Formule 1-tycoon Bernie Ecclestone en autofabrikant DaimlerChrysler.

Kirchs betaaltv-bedrijf Premiere World zou bij BL een kredietfaciliteit hebben van 770 miljoen euro die nog niet volledig is uitgeput. In het Beierse parlement zijn inmiddels vragen gesteld over betrokkenheid van de Landesbank. Vooral de idee dat de bank nóg meer geld aan Kirch moet lenen stuit de oppositie in München tegen de borst. Volgens een gisteren verschenen studie van WestLB maakt Premiere World per dag 1,5 miljoen euro verlies. Als kapitaalsinjecties uitblijven gaat de onderneming in september failliet.

En dan is er nog Rupert Murdoch. Zijn BskyB heeft een belang van 22 procent in Premiere World en beschikt bovendien over het recht om die deelneming in oktober aan Kirch terug te verkopen. Kosten: 1,76 miljard euro. Met die optie heeft Murdoch Kirch in de tang. Officieel laat Murdoch's NewsCorp keer op keer weten dat Murdoch niet in een groter belang in Kirch geïnteresseerd is, maar Duitse analisten kunnen zich niet voorstellen dat de gehaaide Murdoch zijn onderhandelingspositie niet zal uitbuiten.