Het belang van het dorp in de stad

Lokale partijen kunnen groeien door gemeentelijke herindelingen. Zoals in Den Bosch, dat Rosmalen inlijfde. Een praktijkvoorbeeld.

Begonnen als lokale verzetspartij en eigenlijk altijd verzetspartij gebleven: Rosmalens Belang. Luis in de pels van Den Bosch. Groot geworden in het protest tegen de voorgenomen samenvoeging van Rosmalen (30.000 inwoners) met Den Bosch (94.000 inwoners). Maar ook na de verloren strijd bleef Rosmalens Belang actief in de inmiddels samengevoegde gemeente. Na tussentijdse verkiezingen in 1996 werd de partij met tien van de 39 zetels de grootste fractie van de Bossche gemeenteraad. Twee jaar later behaalde Rosmalens Belang nog slechts zes zetels, maar bleef de grootste fractie in de raad. Wat heeft de partij nog meer te behartigen dan Rosmalense belangen?

Rosmalen gaf zich niet zomaar gewonnen. Massale protesten tot in Den Haag aan toe hadden de fusie met Den Bosch niet kunnen verhinderen. Maar bij de verkiezingen die in 1996 na de gedwongen herindeling volgden, namen de Rosmalenaren wraak. Acht op de tien kiezers in het dorp stemde op Rosmalens Belang. Gevolg: de partij werd direct de grootste in de raad van het nu met de opstandige buurgemeente uitgebreide Den Bosch.

,,Dat was even schrikken. Ik denk niet alleen voor ons, ook voor hen'', zegt CDA-wethouder Jetty Eugster zes jaar later. ,,Tien zetels is veel. Lang niet iedereen op de lijst had verwacht in de raad te komen. Een enkeling had ervaring in de politiek, de rest was nieuw. We keken vreemd naar hen en zij naar ons, maar uiteindelijk is iedereen aan de situatie gewend geraakt.''

SP'er Wil Vugs herinnert zich een van de eerste vergaderingen in de nieuwe raad. ,,Je kon merken dat een aantal mensen van die partij het vergaderen niet gewend was. Ze hielden zich stil of lazen standpunten moeizaam en onwennig van het papier af.''

Fractievoorzitter Henk Goedhart van Rosmalens Belang wijt het gebrekkig functioneren van zijn partij aan de vergadercultuur. ,,In Rosmalen ging iedereen met respect met elkaar om. Ook al was je het niet met elkaar eens. Dat respect mis ik in Den Bosch. Het gaat er hard aan toe.'' Hij noemt ook de achterkamertjespolitiek in Den Bosch waardoor zijn partij niet optimaal haar positie kon benutten. ,,Alles wordt vooraf al bekonkeld. Wat voor zin heeft een debat dan nog?''

Dat Rosmalens Belang de achterkamertjespolitiek niet begrijpt, ligt volgens PvdA-wethouder Elly de Jonge aan het feit dat de partijleden zichzelf meer zien als belangenbehartiger dan politici. ,,Wil je een werkbare coalitie hebben dan is overleg vooraf noodzakelijk'', meent zij.

Burgemeester Rombouts vindt het ook logisch dat Rosmalens Belang niet direct een vlammende start maakte. ,,Rosmalen was een andere cultuur gewend. Bovendien kent de stad andere problemen en andere belangen. Rosmalen wil bij wijze van spreken een dorpshuis, Bosschenaren een groot theater of museum. Het dorp heeft dorpse wensen en de stad stadse. In een gemeente als deze moet je beide willen.''

Na een gewenningsperiode ging het beter. De partij werd mondiger en liet vaker van zich horen, maar toch meestal over specifiek Rosmalense zaken. Zoals tijdens de discussie over de nieuwe gemeentevlag. Rosmalens Belang wilde er per se een stukje Rosmalen in. Als erkenning voor het dorp. De partij hield de discussie ruim twee jaar gaande. Het werd zelfs over de verkiezingen van '98 heen getild. Het Rosmalens element kwam niet in de vlag, maar gestreden heeft de partij wel.

De strijd die de partij voert voor typisch Rosmalense zaken is precies waar CDA-wethouder Jetty Eugster zich aan stoort. ,,Typisch Bossche zaken interesseren de partij nauwelijks'', meent ze. ,,Je weet van tevoren al dat als Rosmalens Belang het woord neemt, het over iets Rosmalens gaat'' zegt zij geïrriteerd. ,,Er zijn hier belangrijkere zaken, dan alleen de Rosmalense.'' Wethouder Van Grunsven van Rosmalens Belang ziet dat anders. ,,Ik zeg altijd maar zo, wat goed is voor Rosmalen is ook goed voor Den Bosch.'' Voor de komende verkiezingen verwacht vrijwel iedereen dat Rosmalens Belang weer even groot, misschien iets kleiner zal worden. ,,Je ziet dat na een herindeling de kleinere kern langer een grote invloed blijft uitoefenen'', weet burgemeester Rombouts. ,,Langzaam maar zeker wordt die invloed kleiner. Het sentiment zit er nog, dus is de aanhang voor de partij de komende verkiezingen nog groot.'' De partij zelf verwacht ongeveer evenveel stemmen uit het dorp te krijgen als de vorige keer, maar hoopt ook buiten het dorp op stemmen. ,,Je hoeft bij een ouderenpartij ook niet bejaard te zijn om erop te gaan stemmen, dus je hoeft ook geen Rosmalenaar te zijn om voor ons te kiezen'', zegt Van Grunsven.