Een nieuwe ster

Een heel spannende partij in het Aeroflottoernooi in Moskou was die tussen de Pool Tomasz Markowski en Loek van Wely. Ik keek naar de tijdnoodfase, die ongeveer een half uur duurde. De spelers hadden alleen nog maar de dertig seconden die ze na iedere gedane zet kregen en er gebeurden opwindende dingen. Markowski leek eerst winnend voordeel te krijgen, toen werd hij bijna mat gezet door Van Wely's zware stukken en ten slotte werd het remise door herhaling van zetten.

De partij telde zo'n zestig of zeventig zetten, maar toen ik het later na wilde kijken merkte ik dat alleen de eerste 33 zetten gepubliceerd waren. De spelers hadden wel genoteerd, maar na de 33ste zet waren hun krabbeltjes kennelijk onleesbaar geworden.

Zo wordt niet alleen het spelniveau vaak lachwekkend met het nieuwe tempo van de FIDE, maar ook verdwijnen halve partijen, en dan meestal de spannendste gedeeltes, in het niets. Als je erbij staat is het opwindend, maar de mensen die later nog willen genieten krijgen knollen voor citroenen.

Bij het boekenstalletje had ik een monument van een boek gekocht. Vasili Smislovs 324 beste partijen, door hemzelf geannoteerd op bijna 800 bladzijden. Een van de dingen die niet erg veranderd zijn in Rusland is de prettige prijs van de schaakboeken. Het Smislovboek kostte 300 roebel, ongeveer elf euro. Een westerse uitgever zou zo'n boek uitbrengen in drie delen die per stuk ongeveer het drievoudige zouden kosten.

Iedere dag speelde ik voor ik ging slapen een paar van die prachtige partijen van Smislov na en ik bedacht vaak hoe het zou zijn als het snelle tempo in de tijd van zijn schaakloopbaan al was ingevoerd. De verzamelingen met de beste partijen van de grote schakers zouden akelig dun zijn.

Misschien is het niet waar en komt er nu een jonge generatie die goed om weet te gaan met het nieuwe tempo en er diepzinnige partijen mee kan spelen. De jongelui doen tenslotte wel meer dingen die vroeger onmogelijk werden geacht.

De Oekraïner Sergej Karjakin is twaalf jaar en internationaal meester met een rating van 2460. Sommige landgenoten zeggen dat hij het grootste talent is dat ooit in de Oekraïne is opgestaan. Daar is veel mee gezegd, want ze hadden daar al Ponomariov, Ivantsjoek, Stein, Geller en als je nog verder terug gaat Bogoljubow.

In het Aeroflottoernooi scoorde Karjakin 5 uit 9 tegen grootmeesters met een gemiddelde rating van 2562. De gepolijste eindspeltechniek waarmee hij in de volgende partij zijn ervaren landgenoot Gennadi Koezmin wegspeelt is kenmerkend voor zijn stijl. Deze kalme slag had hij al toen hij tien was.

Een opmerkelijk wapenfeit van Karjakin is nog dat hij secondant van Ponomariov was bij diens voorbereiding op de match tegen Ivantsjoek. Een jongen van twaalf die sterk kan schaken hebben we vaker gezien, maar een die secondant was van een wereldkampioen nog niet.

Wit Koezmin-zwart Karjakin

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. a2-a4 e7-e5 7. Pd4-f3 Dd8-c7 8. Lc1-g5 Pb8-d7 9. Pf3-d2 h7-h6 10. Lg5-h4 g7-g5 11. Lh4-g3 Pd7-c5 12. h2-h4 Lf8-g7 13. h4xg5 h6xg5 14. Th1xh8+ Lg7xh8 15. Lf1-c4 Lc8-e6 16. Lc4xe6 Pc5xe6 17. Dd1-e2 Ta8-c8 18. 0-0-0 18. Pb3 lijkt natuurlijker, maar de verwikkelingen na 18...Pd4 19. Pxd4 exd4 20. e5 Kf8 zijn gunstig voor zwart. 18...Pe6-d4 19. De2-d3 Pf6-d7 20. Pd2-b3 Pd7-c5 21. Pb3xc5 Dc7xc5 22. f2-f3 b7-b5 23. a4xb5 a6xb5 24. Lg3-f2 b5-b4 25. Lf2xd4 e5xd4 26. Dd3-b5+ Anders krijgt zwart koningsaanval langs de a-lijn. 26...Tc8-c6 27. Db5xc5 d6xc5 28. Pc3-d5 Tc6-h6

MmMmlmMc

mMmMmgmM

MmMmMmMd

mMaHmMaM

MaMaGmMm

mMmMmGmM

MAGmMmGm

mMFJmMmM

Goed paard tegen slechte loper lijkt het, maar in werkelijkheid zijn zwarts toren en loper sterker dan de witte stukken. 29. Kc1-d2 Th6-h2 30. Td1-g1 Lh8-e5 31. Kd2-d3 Ke8-d7 32. b2-b3 Kd7-e6 33. Kd3-c4 Le5-d6 34. Pd5-b6 Ld6-f4 35. Pb6-a4 Lf4-e3 36. Pa4xc5+ Ke6-f6 37. Tg1-a1 Th2xg2 38. Pc5-d3 Hierna wordt zwarts voordeel snel duidelijk, maar na 38. Ta6+ Kg7 39. Ta2 Tf2 wordt de zwarte g-pion een grootmacht. 39...Tg2xc2+ 39. Kc4xb4 Le3-d2+ 40. Kb4-b5 Tc2-c3 41. Pd3-c5 Tc3xf3 42. Kb5-c4 Kf6-e5 43. b3-b4 Tf3-c3+ 44. Kc4-b5 g5-g4 45. Kb5-c6 Tc3-c4 46. Ta1-f1 d4-d3 47. Tf1-f5+ Ke5-d4 48. Tf5-d5+ Kd4-e3 49. Td5xd3+ Ke3-e2 Goed berekend door zwart. Wit moet een stuk verliezen. 50. Td3-g3 Ld2xb4 51. Tg3xg4 Tc4xc5+ 52. Kc6-d7 Lb4-c3 53. Kd7-d6 Tc5-a5 Wit gaf op.