Meer dan Morse

De acteur John Thaw, die de rol van zijn leven speelde als inspecteur Morse in de gelijknamige tv-serie, is gisteren op 60-jarige leeftijd overleden. Toen hij vorig jaar bekendmaakte dat hij werd behandeld aan keelkanker, voegde hij er nog aan toe dat hij daarna meteen weer aan het werk zou gaan. Thaw was een van de meest gevraagde – en best betaalde – tv-acteurs van Engeland. Na de laatste aflevering van Inspector Morse, die in november 2000 werd uitgezonden, stapte hij moeiteloos over naar een andere successerie: als advocaat in de serie Kavanagh QC.

Thaw werd geboren in een arbeidersmilieu in Manchester. Na een paar rollen in schoolvoorstellingen besloot hij dat acteren hem de beste mogelijkheid zou bieden om maatschappelijk hogerop te komen. ,,Ik wist dat ik mijn geld moest verdienen als acteur, want anders zou ik terugmoeten naar een baantje als vrachtwagenchauffeur.'' Hij ging naar de toneelschool, maar bleef zich in die middleclass-wereld een buitenstaander voelen. Ook in zijn latere carrière vond Thaw zelden of nooit zijn draai bij het toneel; hij was er, zei hij zelf, te onzeker voor. Veel liever werkte hij met een vertrouwd groepje collega's en technici op locatie voor een tv-productie.

Al vanaf de jaren zestig vond John Thaw geregeld emplooi bij de BBC. Zijn eerste bekendheid dankte hij aan de politieserie Z Cars, die ook in Nederland werd uitgezonden, en daarna werd hij populair als politieman met ruwe bolster in de serie The Sweeney, die hier niet te zien was. Inspector Morse volgde in 1985. In totaal maakte hij 33 afleveringen, en in de laatste speelde hij een sterfscène die miljoenen kijkers de tranen in de ogen bracht.

Thaw heeft vaak erkend dat hij in heel wat opzichten op de inspecteur uit Oxford leek: diezelfde neiging tot melancholie, diezelfde hang naar Mozart, Puccini, Mendelssohn en Schubert, en diezelfde deernis met de minderbedeelde medemens. Ook voelde Morse zich, net als Thaw, ietwat ongemakkelijk als hem lof werd toegezwaaid – hij liet zich slechts bij hoge uitzondering verleiden tot een optreden in een talkshow, omdat hij daar te verlegen voor was.

Maar verder is het onzin hem geheel te vereenzelvigen met de inspecteur, want dat zou zijn grote vakmanschap miskennen. John Thaw kon met minimale middelen – een klein gebaar, een veelbetekende oogopslag – een personage creëren dat een eigen leven ging leiden, wat hem tot een ideaal tv-acteur maakte.