Kabul wordt langzaam weer een stad

Sinds de komst van de internationale vredesmacht is de veiligheid in de Afghaanse hoofdstad Kabul sterk verbeterd. Langzaam krijgt de stad weer kleur.

Slechts de schaduwen van de geblakerde muren achter de kleurige marktkraampjes bij de Pul-i-Khishti moskee herinneren eraan dat grote delen van Kabul nog altijd in puin liggen. Maar beter dan waar ook is in de bruisende bazaar langs de oevers van de rivier de Kabul te merken dat de stad voorzichtig bezig is uit de as te herrijzen.

Duizenden mensen verdringen zich tussen de ontelbare stalletjes; de sfeer is ontspannen. Weliswaar dragen de meeste mannen net als onder de Talibaan nog altijd een baard en tulband en tooien bijna alle vrouwen zich met de alles bedekkende burqa, maar nu doen ze dat vrijwillig. De tijd is voorbij dat iedereen steeds over zijn schouder gluurde of er verderop geen bemoeizuchtige Talibaan opdoken, die hen wegens overtreding van een van hun potsierlijke regels met stokken zouden slaan of erger.

De prijs van vlees, voor de carnivore Afghanen van kardinaal belang, is sinds de val van de Talibaan in november drie keer zo laag geworden. Onder de Talibaan was vlees een luxe die slechts was weggelegd voor de weinige overgebleven rijken. Op de vraag of ze deze week al eens vlees hebben gegeten, antwoordt een groepje mannen en jongens dan ook haast beledigd: ,,Ja, natuurlijk. Elke dag.'' Met zichtbaar welbehagen knijpt even verder een bejaarde Afghaan in een bloederige homp vlees aan een haak.

Ook groente is volop verkrijgbaar, vooral uien en reusachtige bloemkolen. Maar fruit, geïmporteerd uit Pakistan, is de meesten dit winterseizoen te duur. Zoals ze evenmin geld willen uitgeven aan de vroeger zo geliefde siervogels, een hobby waartegen de Talibaan ook al bezwaren koesterden, omdat sommige vogels voor gevechten werden gebruikt waarbij weddenschappen werden afgesloten. ,,Ik heb nauwelijks klanten'', klaagt een oude man in een modderig steegje waar de vogelverkopers van Kabul zich hebben genesteld. ,,De mensen hebben er geen geld voor.''

Kabul is de laatste weken ondanks de overal zichtbare overblijfselen van het gewelddadige recente verleden, een stuk normaler geworden. Niet langer wordt het straatbeeld bepaald door mannen met geweren. Het is voller op straat en hier en daar staan zelfs echte files. Een teken dat Kabul weer een stad is, en niet langer het grote dorp waarin de Talibaan met hun boerenachtergrond de stad hadden herschapen. Ook zijn de talloze controleposten met tot de tanden bewapende Talibaan of hun voorgangers, de mujahedeen, waarop je om de paar straten stuitte, vrijwel geheel verdwenen. De groepjes strijders die in vliegende vaart door de straten scheurden in luxe Landrovers om te laten zien dat zij en niemand anders de dienst uitmaakten in de hoofdstad zijn zeldzaam geworden.

Dat de rust in Kabul enigszins is teruggekeerd, is in belangrijke mate te danken aan ISAF, de inmiddels 4.400 man sterke internationale vredesmacht, waaraan ook 220 Nederlanders deelnemen. De inwoners van de hoofdstad zwaaien ISAF alle lof toe. ,,De toestand is honderd procent verbeterd sinds de buitenlandse militairen hier zijn gearriveerd'', aldus Abdul Haq, die een oliehandeltje drijft in het hart van de stad. ,,Er wordt nu veel minder geroofd.''

Toch is Kabul nog verre van veilig. Zaterdag deed zich een schietpartij voor tussen Britse militairen en onbekenden, waarbij één burger werd gedood. Ook gisteravond kwam het, in het westen van Kabul, tot een vuurgevecht tussen Britse paratroepers en onbekenden. Volgens een woordvoerder van ISAF vielen er voor zover bekend ditmaal geen slachtoffers.

Mohammed Fahim Dashty, hoofdredacteur van de Kabul Weekly, wijst er op dat nog altijd niet is opgehelderd wat zich vorige week precies heeft afgespeeld op het vliegveld van Kabul, toen minister Abdul Rahman van Luchtvaart en Toerisme werd gedood. [Vervolg AFGHANISTAN: pagina 5]

AFGHANISTAN

'Talibaan nog steeds in Kabul'

[Vervolg van pagina 1] Was het een politieke afrekening of het werk van over hun toeren geraakte pelgrims voor Mekka? De interim-regering van premier Hamid Karzai heeft nog geen volledige opening van zaken gegeven. Dashty wijst er voorts op dat er volgens zijn informatie veel vroegere strijders van Talibaan en Al-Qaeda in Kabul rondlopen, zonder baarden.

Een probleem blijven ook de mujahedeen van de Noordelijke Alliantie, die de stad in november bevrijdden van de Talibaan. Vooral de Panshiri's, volgelingen van de vorige herfst vermoorde Ahmed Shah Massoud, wiens beeltenis overal in Kabul is te vinden, misdragen zich vaak. Ook mannen van de factie van prof. Abdul Rasul Sayaf vallen mensen regelmatig lastig. Ze eigenen zich andermans huis en goed toe onder bedreiging met geweren. Zelfs als ISAF-militairen zulke rovers aanhouden, kunnen ze die hooguit aan de Afghaanse politie overhandigen. Een VN-medewerker zegt echter dat de politie zulke zaken meestal laat rusten. ,,Het is van het grootste belang dat er snel een einde komt aan zulke straffeloosheid.''

Maar de meeste van Kabuls 1,5 miljoen inwoners koesteren weer enige hoop voor de toekomst. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) bevestigt dat het veel minder mensen van gratis voedsel voorziet dan in de eerste dagen na de val van de Talibaan. Niettemin is het nog altijd nodig om vele tienduizenden mensen gratis nan, het ongerezen brood, te verstrekken.

De grauwsluier, die ten tijde van de bebaarde fundamentalisten over de stad hing, is intussen snel aan het verdampen. ,,De stad krijgt elke dag meer kleur'', zegt een Nederlandse militair van de ISAF. Ook in de indertijd door de Russen aangelegde woonwijk Mikrorayon, bestaande uit goedkope flatgebouwen, is dat te bespeuren. De Talibaan droegen de huisvrouwen daar op hun was niet langer buiten op te hangen en hun ramen met zwart papier te bedekken zodat de vrouwen in huis niet van de straat af waren te zien. Nu wappert de bont gekleurde was haast uitdagend op elk balkon.