Haat van Adelmund mist onderbouwing

Staatssecretaris Adelmund trok fel van leer tegen islamitische scholen, die extremistische ideeën zouden verspreiden. Het BVD-rapport van gisteren geeft een ander, soms zelfs tegengesteld beeld te zien.

Staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) verklaarde begin deze week de oorlog aan islamitische scholen. Zij kondigde aan dat zij onderwijsinstellingen van moslims in Nederland die nauwe banden onderhouden met fundamentalisten uit bijvoorbeeld Saoedi-Arabië en extremistische ideeën in hun lesstof verwerken, hard zal aanpakken. ,,Scholen die over de grens gaan, kunnen hun borst nat maken', zei Adelmund afgelopen maandag nog in het tv-programma Nova. ,,Ik háát dat type onderwijs.'

Daarbij refereerde zij ook aan het rapport van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) over islamitisch onderwijs. Als daaruit zou blijken dat de scholen inderdaad over de schreef gingen, zou zij zo nodig de financiering staken.

Hoewel het rapport toen nog moest verschijnen, moet de staatssecretaris op het moment van haar uitlatingen al op de hoogte zijn geweest van de inhoud van het BVD-stuk. Immers: Het concept ervan was al in november klaar, onder betrokken partijen verspreid, en bevat geen verschillen met het definitieve rapport zoals dat gisteren is bekendgemaakt.

Toch wordt de felheid van Adelmund niet gedekt door de feiten uit het BVD-rapport. Dat beschreef weliswaar buitenlandse invloeden, maar zag nergens een gevaar voor de democratische rechtsorde. Daarmee toonde het rapport grote gelijkenis met het jaarrapport, een jaar eerder.

Met haar oorlogsverklaring wekte de staatssecretaris de indruk dat sommige islamitische scholen zich schuldig maken aan strafbare feiten. Maar banden onderhouden met fundamentalisten is niet strafbaar, evenmin het ontvangen van financiële giften uit het buitenland. ,,Ongewenst voor de democratische rechtsorde', zo beoordeelt de BVD deze nauwe banden hooguit.

Wel strafbaar is het aanzetten tot haat jegens andere bevolkingsgroepen. Door gisteren in een brief bij het rapport aan te kondigen dat de Onderwijsinspectie het godsdienstonderwijs nauwgezetter gaat volgen en zonodig aangifte zal doen bij het OM, wekte Adelmund de indruk dat het BVD-rapport harde aanwijzingen van discriminatie zou bevatten. Maar de BVD onderzocht `slechts' de buitenlandse inmenging en de ,,anti-integratieve tendensen'. De beweringen van Nova, begin deze week, dat ten minste tien moslimsscholen leerlingen aanzetten tot haat jegens christenen, joden en homoseksuelen zijn dan ook niet bewezen, want ze zijn niet eens door de BVD onderzocht.

In het onderzoek refereert de BVD zijdelings aan de inhoud van het onderwijs op sommige scholen. Daarbij blijkt ze zich echter te baseren op berichten in de media, niet op eigen onderzoek. Kranten schrijven sinds de oprichting van de allereerste islamitische basisschool over haatdragende lessen en andere on-Nederlandse praktijken bij sommige onderwijsinstellingen. Zo kwam in 1996 de El Inkade school in Ede in het nieuws met het ontslag van zeven docenten omdat zij weigerden te voldoen aan de islamitische kledingsvoorschriften. Basisschool Bilal vertoonde aan de leerlingen beelden van de Palestijnse intifada, die afkomstig bleken van Hamas. Trouw beschreef uitgebreid de handelwijze van de Saoedische stichting Al Waqf al-Islami, die volgens het BVD-rapport van gisteren contacten heeft met besturen van vijf basisscholen in Nederland. Desondanks heeft Adelmund niet eerder de Onderwijsinspectie de opdracht gegeven de inhoud van de godsdienstlessen te onderzoeken. Noch heeft zij zich bezorgd uitgelaten over de ,,anti-Westerse' tendensen.

Het BVD-rapport biedt niet alleen weinig rechtvaardiging voor de oorlogsverklaring van Adelmund, het geeft ook aanwijzingen van totaal tegenovergestelde bewegingen, namelijk dat de invloed van de drie buitenlandse instellingen op islamitische onderwijsinstellingen de laatste jaren juist tanende is. Zo heeft de Libische World Islamic Call Society (WICS) ondanks fikse donaties volgens de BVD geen noemenswaardige invloed kunnen verwerven in Nederland. Nadat de leider van de WICS-vestiging in Utrecht in 1999 op aangeven van de BVD was uitgezet, zijn de activiteiten van deze organisaties zelfs afgenomen. Ook de Saoedische Al Waqf al-Islami, die in het verleden activiteiten ontplooide ter verbreiding van de 'zuivere geloofsleer', heeft aan gezag moeten inboeten. Oorzaak: interne conflicten, het amateurisme bij bestuursleden en het verkleinen van het budget van de Nederlandse vestiging in 1995. De genadeslag voor deze ,,ongewenste' organisaties is toegebracht door het onderwijsstelsel, meldt de BVD. Waren de scholen in het begin aangewezen op elke financiële steun die zij konden krijgen, na hun erkenning door de Nederlandse staat hebben ze hun onafhankelijkheid gevonden. Daar de Nederlandse staat sindsdien alle kosten financiert, vielen de enkele tonnen van buitenlandse organisaties in het niet.

De zetels van de pionnen van het financieel machtige Turkse Directoraat-Generaal van Godsdienstzaken (Diyanet), dat was betrokken bij de oprichting van enkele basisscholen in Nederland, worden inmiddels bezet door professionele onderwijskundigen. Diyanet heeft zijn interesse inmiddels verlegd naar het islamitisch hoger onderwijs. Diyanet zelf ontkent dit. Doordat zij nog niet erkend zijn en niet kunnen rekenen op de Nederlandse subsidie, zijn de twee universiteiten die Nederland telt, afhankelijk van het geld uit Turkije.

Gisteren heeft het bestuur van de overkoepelende organisatie van islamitische basisscholen, ISBO, in een gesprek met de staatssecretaris zijn zorgen geuit over haar uitlatingen bij Nova. ,,Zij heeft haar uitspraak enigszins gecorrigeerd', zegt directeur I. Taspinar van ISBO. ,,Zij doelde ook op andere religieuze scholen toen zij zei dat er moest worden opgetreden wanneer ze haatdragend onderwijs geven. Het is haar kwalijk te nemen dat zij haar correctie niet publiekelijk maakt.' Zelf wilde Adelmund niet reageren.

Gerectificeerd

Nova

In het artikel Haat van Adelmund mist onderbouwing (in de krant van donderdag 21 februari, pagina 3) stond dat de actualiteitenrubriek Nova had gemeld dat tien scholen leerlingen zouden aanzetten tot haat jegens christenen, joden en homoseksuelen. Dat is niet juist. Nova meldde dat tien scholen banden hebben met fundamentalistische stichtingen.