Toename geweld splijt samenleving Israël

Onder druk van het toenemende geweld neemt in Israël de roep om terugtrekking uit de Palestijnse gebieden toe. Het Israëlische veiligheidskabinet beraadt zich op een reactie.

,,De situatie is kritiek', zei vanmorgen de groenteboer. ,,Er wordt gepraat over een grote militaire actie tegen de Palestijnse terreur in de Palestijnse gebieden.' Misschien heeft minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres daarom zijn bezoek aan Madrid, waar hij zou praten over grotere Europese bemoeienis met het conflict, wel uitgesteld. Peres zal het spoedberaad van het kabinet onder voorzitterschap van premier Ariel Sharon, waar hij zich zeker zal verzetten tegen een grote militaire actie, niet willen missen.

Tegenover de Saoedi-Arabische tv noemde Peres gisteren een idee van kroonprins Abdullah ,,positief en interessant'. De kroonprins heeft voorgesteld de stichting van een Palestijnse staat in alle bezette gebieden met Oost-Jeruzalem als Palestijnse hoofdstad te ruilen tegen erkenning en normalisering van de betrekkingen met Israël door de Arabische landen.

Beëindiging van het terrorisme is volgens Peres weliswaar een voorwaarde voor vrede, maar de verklaring van prins Abdullah beschouwt hij in de uitzichtloze crisis met de Palestijnen ongetwijfeld als een teken van hoop. Koppig blijft Peres, tegen scherpe kritiek uit de eigen gelederen in, op zijn stoel in de regering-Sharon zitten, in de hoop alsnog het tij te kunnen keren in de richting van onderhandelingen over vrede met de Palestijnen.

De zitting van het kernkabinet werd vanmorgen op de radio omschreven als ,,beraad over de oorlogstoestand'. Sinds zijn bezoek aan Washington is Sharon terughoudender dan hij wellicht zou willen. Het lijkt erop dat hij de mogelijke Amerikaanse oorlogsvoorbereidingen tegen Irak niet in de wielen wil rijden. Maar het is de vraag of hij dat zal volhouden na de dood van zes Israëlische militairen. Israëlische media melden dat Sharon de Verenigde Staten, de Europese Unie en landen in het Midden-Oosten al op de hoogte heeft gesteld van een aanstaande grote militaire operatie tegen de haarden van het Palestijnse verzet in de Palestijnse gebieden.

De afgelopen zes dagen heeft Israël in de strijd tegen de Palestijnen veertien soldaten en drie burgers verloren, wat als een trauma wordt ervaren. De kritiek neemt toe op de anti-Palestijnse politiek van Sharon, en op het toenemende dodental onder Israëliërs en Palestijnen. Reservisten weigeren in bezet gebied te dienen en hoge officieren buiten dienst roepen op tot ontruiming van Palestijnse gebieden. Het zou niet de eerste keer zijn dat Israël zich onder druk van de publieke opinie, die genoeg had van zware verliezen, zou terugtrekken. Eerder gebeurde dat in 1984 (van Beiroet naar Zuid-Libanon) en in 1999 (uit de Zuid-Libanese ,,veiligheidszone').

De Palestijnen spelen behendig in op deze ontwikkeling. Door de strijd duidelijker dan enkele weken geleden te richten tegen Israëlische militairen in de bezette gebieden en daar wonende kolonisten, lijken ze het verzet en de ontreddering in Israël aan te moedigen. Palestijnse zelfmoordenaars in Israëls steden drijven de Israëliërs bijeen. Acties tegen militairen en kolonisten slaan daarentegen een wig in de Israëlische samenleving tussen voor- en tegenstanders van vrede op basis van territoriale concessies aan de Palestijnen.

De Palestijnse strategen van Arafats al-Fatah beweging kunnen bij het lezen van de Israëlische pers meer dan tevreden zijn. Op de voorpagina van de krant Ma'ariv schrijft een commentator vandaag dat ,,wij volmondig moeten toegeven dat we de eerste ronde van de strijd, die in september 2000 begon, hebben verloren'. Volgens de commentator is de voorspelling dat de situatie in de bezette gebieden op die in Libanon zou gaan lijken volledig uitgekomen. Israël heeft er achttien jaar over gedaan om de Libanese les te leren.

Er zijn tekenen dat het land ook de les van de al bijna vijfendertig jaar durende bezetting van de Westelijke Jordaanoever zal leren. ,,Bezetting of economische groei', is de kop van het hoofdartikel in de krant Ha'aretz vandaag ter indicatie van de hoge prijs die het conflict kost.