Parra volbrengt levenswerk met goud op schaatsmijl

Op de 1.500 meter draaiden Jochem Uytdehaage en Derek Parra gisteren de rollen om. Met een wereldrecord in Salt Lake City legde de 30-jarige Amerikaan met Mexicaanse voorouders beslag op de gouden medaille, de Nederlander won zilver. Uytdehaage werd anderhalve week geleden olympisch kampioen op de 5.000 meter, het zilver was toen voor Parra, met iets meer dan 1 meter 60 een van de kleinste schaatsers op de Spelen.

Parra brak op de 5.000 meter het wereldrecord van Gianni Romme, even later reed Uytdehaage nog sneller. Gisteren liet Uytdehaage het wereldrecord van de Zuid-Koreaan Kyu-Hyuk Lee sneuvelen, om er vervolgens getuige van te zijn hoe Parra naar het vijfde wereldrecord van de Winterspelen raasde (1.43,95 minuten). Parra was ontketend, net als toen hij in november bij de wereldbekerwedstrijden in Den Haag voor het eerst een internationaal bezette 1.500 meter won.

,,Mijn hele leven heb ik op dit moment gewacht'', zei een ontroerde Parra gisteren. Hij bracht het medaille-totaal voor de Amerikaanse schaatsploeg op zeven, twee meer dan schaatsland Nederland. De kans is groot dat de Verenigde Staten vandaag weer kunnen oogsten op de olympische baan. Jennifer Rodriguez, net als Parra gezegend met Latijns-Amerikaans bloed, behoort tot de topfavorieten bij de 1.500 meter voor vrouwen waarop Marianne Timmer haar titel verdedigt.

Met Parra leverde de Amerikaanse schaatsploeg zijn derde olympische kampioen af. Na Casey FitzRandolph (500 meter) en Chris Witty (1.000 meter) was het de beurt aan Parra om na de wedstrijd een ereronde te rijden met de `stars and stripes' over zijn schouders. Onder het uitzinnige publiek zijn vrouw Tiffany en zijn geëmotioneerde ouders, en de Amerikaanse minister van defensie Donald Rumsfeld, die uren in de Olympic Oval vertoefde.

Koning Harald van Noorwegen was er getuige van hoe titelverdediger Adne Søndral de eerste schaatsmedaille (brons) op de Winterspelen voor de Noren behaalde, Uytdehaage moest het doen met de aanmoedigingen van staatssecretaris Vliegenthart van Sport.

Niemand die het publiek voor en na zijn races zo graag bespeelt als Parra. Hij rijdt met veel plezier in Nederland ,,omdat daar de stadions vol zitten''. Uitverkochte stadions zijn in de VS een uitzondering, zoals tijdens de Spelen. ,,We zijn niet gewend dat we door eigen publiek worden toegejuicht'', zei Chris Witty. ,,Het is voor het eerst dat we zoiets meemaken en ook daar gaan we harder van schaatsen.''

Parra noemde nog een handvol factoren die hem aan olympisch goud had geholpen: zijn gezin, de Swift Skin-pakken van Nike, de schaatsslijptechniek van de NASA, het feit dat Søndral hem niet als een belangrijke concurrent beschouwde, zijn coach Bart Schouten en last but not least, God. Voordat Parra in de Olympic Oval het podium beklom, knielde hij neer om als een goede katholiek een kruisje te slaan.

,,Dit is alle opofferingen van de laatste jaren waard geweest'', zei Parra, die het moeilijk vindt lange perioden van huis te zijn. ,,Als ik weer eens aan het trainen was dacht ik vaak `waarom heb ik niet een gewone baan'. Elke dag thuis, m'n kind zien opgroeien.'' Parra kon op 14 december nog wel thuis in Orlando bij de geboorte van zijn eerste kind Mia aanwezig zijn, maar meteen daarna moest hij weer het vliegtuig in voor de olympische trials.

Inline-skater (rolschaatser) Parra maakte in 1996, mede op advies van de Nederlander Bart Veldkamp, de overstap naar het schaatsen. Zijn droom was aan Olympische Spelen deel te nemen en aangezien rolschaatsen op de Zomerspelen van Atlanta geen olympische discipline werd, zegde hij die sport en zijn jaarsalaris van 50.000 dollar als achttienvoudig wereldkampioen vaarwel.

Hij vond een baan bij de doe-het-zelfzaak The Home Depot (afdeling vloeren) om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien en combineerde die baan tot in de zomer van 2001 met het schaatsen. ,,Ik zou nooit van sport zijn veranderd en de bijbehorende verdiensten hebben opgegeven als ik niet zeker wist dat ik geen olympische medaille zou kunnen halen'', verklaarde Parra. ,,Als hij ergens aan begint maakt hij het ook af'', zei zijn vader Gilbert gisteren. ,,Toen ik zag hoe snel hij zijn eerste ronde doorkwam, wist ik dat hij zou winnen. Derek geeft nooit op.''

Trots was hij tijdens de Spelen al op zijn zoon voordat die één meter had geschaatst. Parra was bij de openingsceremonie een van de dragers van de beschadigde Amerikaanse vlag die in New York in de puinhopen van de Twin Towers was gevonden.

,,Als ik olympisch kampioen word'', had Parra tegen Schouten gezegd, ,,dan ga je tijdens de ereronde met me mee de baan op''. Aanvankelijk spartelde de Nederlander tegen, maar uiteindelijk gingen ze samen met de Amerikaanse vlag over het ijs. Terwijl Parra zich anderhalf uur na zijn indrukwekkende race bij de hoofdingang van de ijsbaan liet omhelzen door familie en vrienden en hen verzocht voor de medaille-uitreiking op weg te gaan naar Medals Plaza, stond Schouten al weer op het ijs om andere schaatsers uit zijn ploeg te begeleiden.

Parra's eerste schaatstrainer was Gerard Kemkers, toen nog coach van de Amerikaanse schaatsploeg. Na de Winterspelen van Nagano in 1998 vertrok Kemkers naar Nederland en nadat de Amerikanen het enkele maanden zonder coach hadden moeten stellen, werd Bart Schouten tot zijn opvolger benoemd. Schouten was in Minnesota actief als regiotrainer.

Het klikte direct tussen de Nederlander en de schaatser die in Californië geboren is. Andere leden van de Amerikaanse ploeg waren minder te spreken over Schouten, bracht Parra gisteren in herinnering. Dat resulteerde erin dat de Amerikaanse schaatsbond Schouten in 1999 kwijtwilde. Parra stuurde een brief naar de bond en drong er met succes op aan dat Schouten zou aanblijven. Nu is hij een gevierd coach. ,,Hij heeft me vertrouwen gegeven'', zei Parra.

Voor Parra zijn de Spelen nog niet voorbij. Vrijdag rijdt hij de tien kilometer, niet bepaald zijn specialiteit. Maar nu hij in een overwinningsroes verkeert wil hij die afstand niet laten schieten.

De 10.000 meter zal pijn doen, weet Parra. Maar sinds de geboorte van z'n dochter verstaat hij de kunst van het relativeren. ,,Pijn bij het schaatsen is niets vergeleken bij de pijn die m'n vrouw moest doorstaan bij de bevalling, 75 minuten lang.''