`Het Kwaad' raapt scherven in Zuid-Korea

De tijd dat grootse dingen stonden te gebeuren op het Koreaanse schiereiland is sinds het aantreden van Bush voorbij. De president komt de schade herstellen.

President Bush is zélf de ,,verpersoonlijking van het Kwaad' zei het Zuid-Koreaanse parlementslid Song Sok-chan afgelopen maandag. Songs politieke opponenten reageerden woedend op deze belediging van Bush, maar desondanks is de uitspraak symbolisch voor de grote irritatie die Bush tot dusver in Zuid-Korea heeft veroorzaakt.

In de zomer van 2000 leken er grote dingen te gaan gebeuren in de relatie tussen Noord- en Zuid-Korea. President Kim Dae-jung bracht een baanbrekend bezoek aan het noorden en kwam met zijn opponent Kim Jong-il overeen om aan toenadering te werken. Toenmalig president Clinton ging mee en in het einde van dat jaar bracht ook diens minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, een bezoek aan Pyongyang. Later kwam naar buiten dat de regering Clinton op een haar na een akkoord over beperking van productie en export van Noord-Koreaanse raketten rond had.

De komst van Bush maakte aan dit alles een einde. Bush maakt een probleem van dezelfde raketten waarover Clinton onderhandelde, maar weigert het toenmalige bijna-akkoord weer op te pakken. Bush zegt gesprekken te willen, maar laat geen kans onbenut om de Noord-Koreanen tegen zich in het harnas te jagen. Veel Koreanen hebben moeite met deze Amerikaanse houding. En dus werden er de afgelopen dagen weer `ouderwets' Amerikaanse vlaggen verbrand voor de Amerikaanse ambassade in Seoul.

Opvallend aan het Zuid-Koreaanse verzet tegen de uitspraken van Bush is dat het ook komt van de politieke tegenstanders van de huidige president, Kim Dae-jung. ,,De Amerikanen moeten zich realiseren dat ze niet de specifieke eigenschappen van elk land roekeloos kunnen negeren', schreef tien dagen geleden de hoofdredacteur van de conservatieve krant Chosun Ilbo, de grootste vijand van Kim Dae-jung onder de Zuid-Koreaanse media. Het specifieke aan de Koreaanse kwestie dat ,,de Amerikanen moeten begrijpen' dat Koreanen in noord en zuid ,,zich beschouwen als lid van hetzelfde volk'. Ook deze hoofdredacteur van de Chosun Ilbo mag nog zo'n hekel hebben aan het Noord-Koreaanse systeem, de mensen die er wonen zijn familie, vaak zelfs letterlijk.

Er is in Zuid-Korea discussie over de precieze tactiek die moet worden gevoerd ten aanzien van Noord-Korea, maar er is geen enkele discussie over het doel dat moet worden bereikt: vreedzame hereniging van het hele land. Vijf jaar geleden kozen de Zuid-Koreanen Kim Dae-jung tot president die onmiddellijk zijn specifieke tactiek – het `zonneschijnbeleid' – in gang zette. Gezien de grote militaire aanwezigheid van Amerikaanse militairen in Zuid-Korea is de steun van Washington een absoluut vereiste. Maar sinds het aantreden van Bush besteedt de Zuid-Koreaanse regering meer tijd aan het bewerken van Washington dan aan Pyongyang. Al meer dan een jaar ligt de verbetering van noord-zuid relaties stil.

Geheel eigenhandig hebben de VS de Koreaanse ,,hoop voor de toekomst in gijzeling genomen', stelt Dr. Paik Hak-soon van het Sejong onderzoeksinstituut in Seoul in een recent essay, en daarmee eigenhandig een grote golf van anti-Amerikanisme op gang gebracht. Na vijftig jaar Koude Oorlog op het schiereiland kunnen de Amerikanen niet langer de wens tot hereniging negeren, meent Paik, noch het beleid dat de Koreanen zélf daarvoor het meest geschikt achten.

De enige uitweg die Paik ziet uit de huidige spiraal van belediging is dat Noord-Korea en de VS beide positieve stappen nemen die gezichtsverlies aan de andere kant voorkomen.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il zei daarover zelf echter al in 2000 tegen toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Albright: ,,De VS zijn groot, Noord-Korea is klein. Waarom zouden wij de eerste stap en het grootste risico moeten nemen?'