De hitte en de gloed van het staal

In een kwart eeuw is er veel veranderd in de staalfabriek. Stond je vroeger bovenop de oven en verbrandde je snor, nu zit je grotendeels achter de computer. Een dag uit het leven van een voorman bij Corus.

Staal staat voor George van der Kroft (46) voor auto's. Zijn blauwe, glimmende jeep staat naast de fabriekshal waar hij werkt. ,,En voor bierblikjes'', voegt hij er grijzend aan toe. Als Product Team Coördinator of meewerkend voorman geeft hij leiding aan de `witte' ploeg, een van de vijf die de ovens bedienen van de warmbandwalserij bij staalbedrijf Corus in IJmuiden. Vorige maand vierde hij zijn 25-jarig jubileum bij het voormalige Hoogovens. Vorig jaar behaalde hij zijn MBO-diploma elektrotechniek, op aandringen van het bedrijf.

Vandaag leidt Van der Kroft een gasoefening. ,,Er is een lekkage ontstaan bij een ammoniakoefening. Het slachtoffer ligt er nog zonder hulp, wij mogen er niet naar toe'', rapporteert de witte ploeg aan een brandweerman. De ovens werken op aardgas en het giftige cokesgas, maar nog gevaarlijker is de ammoniak, die de afvalgassen moet zuiveren van stikstof.

De ovens staan in een langgerekte, donkere hal, waarin een duizend meter lange lopende band langs verschillende metershoge walsen wordt geleid. In de hal staat het stuurhuis, van waaruit de ovens per computer worden aangestuurd. Elke paar minuten spuwt een van de ovens een 15 meter lange, gloeiende plak staal uit, die de hal en het stuurhuis in een oranje gloed zet. Het lichtende staal rolt met donderend geraas over de band, tot het in een stoomwolk tot stilstand komt en wordt gemangeld door de eerste wals. Aan het eind van de band zal de plak als een meters-, soms kilometerslang, opgerold stalen lint de hal verlaten.

Zijn werk levert Van de Kroft weinig stress op en is afwisselend, zegt hij, ,,een ploegje runnen, lichte storingen zelf oplossen en daarnaast het `gewone werk' doen – de ovens leeghalen, de temperatuur van de ovens en de waterkoeling van de staalplaten regelen, de installaties inspecteren. Zijn werk vindt hij leuk, maar zijn hobby is koken. Als hij opnieuw zou moeten kiezen, zou hij wellicht ,,broodjes bakken in plaats van stalen plakken''.

Als leidinggevende verdient Van der Kroft jaarlijks zo'n 41.000 euro bruto, exclusief vakantiegeld en winstuitkering. Daar zit een toeslag van 29 procent in voor het werken in 24-uurs ploegendiensten. Dit jaar krijgt het Corus-personeel er 2,75 procent loon bij. ,,Nog minder dan de inflatie'', zegt Van der Kroft. Maar hij is toch wel tevreden. Vorige week kwam er na 20 uur onafgebroken onderhandelen een CAO tot stand nadat de vakbonden hadden gedreigd met acties.

Tweemaal heeft Van der Kroft een staking meegemaakt. Dat vond hij niet leuk. ,,Je krijgt altijd twee kampen'', zegt hij. ,,Van mensen die willen doorwerken en mensen die willen staken. Collega's met wie je goed kunt opschieten zijn ineens tegen je. Ik schaarde me altijd achter de bond.'' De bonden hebben de witte ploeg niet gevraagd of ze bereid was te staken. Meestal worden eerst de havenmedewerkers van Corus gepeild, of de medewerkers van de vervoersafdeling, ,,die zijn radicaler''.

In een kwart eeuw is er veel veranderd aan het werk bij de walserij. Vroeger was het meer ,,hobby-achtig'', zegt Van der Kroft. Dan stond hij met een lange stok ijzertjes op de staalplak te drukken om gaatjes op te vullen en de plaat in de juiste vorm te krijgen. ,,Je stond bovenop de oven, af en toe verbrandde je snor.'' Nu gebeurt alles per computer, en wordt er gewerkt in `zelfsturende teams': elke medewerker heeft behalve zijn normale taak een portefeuille, zoals `veiligheid' of `kwaliteit', of een regeltaak erbij. Met de invoering van het nieuwe systeem zijn de lonen flink gestegen. Het werkt, zegt Van der Kroft, ,,die warmbandwals produceert steeds meer.''

Met z'n allen broedden de werknemers op manieren om meer rendement uit de ovens te halen, om hun winstuitkering te verhogen. Ze spraken met de walserij af dat het staal iets minder heet aangeleverd kon worden. En ze ontdekten hoe ze de temperatuur in de oven zó konden regelen dat `de plakken' niet na drie maar na 2,5 uur klaar waren. Wekelijks houden ze zelf hun productiecijfers bij, want tussen de ploegen woedt een competitie. De witte ploeg presteert goed, maar de gele doet het nog beter. Toevallig zitten daar twee vrouwen in, zegt Van der Kroft met een zuinig lachje. Dat is uitzonderlijk binnen de mannencultuur van Corus.

Het grootste probleem is de staat van de ovens. Als er een kapot gaat, loopt meteen de productie terug. Van der Kroft: ,,Dan krijgen we van de reparatie-afdeling te horen dat we te wild met de ovens omgaan en alleen aan de productie denken. Wij roepen dan dat zij moeten zorgen dat de ovens in orde zijn.'' Op het verlanglijstje van dit jaar hebben de ploegen van de warmbandwalserij een nieuwe oven gezet. Kosten: 45 miljoen euro.

Corus maakte het afgelopen jaar nauwelijks winst. Toch is Van der Kroft niet bang dat hij ooit zijn baan zal verliezen. In de 25 jaar dat hij er werkt heeft hij al een stuk of vijf reorganisaties meegemaakt. ,,Aan zulke beslissingen kun je toch niks doen. Die worden genomen door aandeelhouders en dat soort mensen.''