`In Utah weten ze nu iets van schaatsen'

Marc Norman is ijsmeester van de Utah Olympic Oval. Na vier wereldrecords in zes schaatswedstrijden hoopt hij het record van de Winterspelen in Calgary zeven uit tien te kunnen overtreffen.

Een broekie is hij eigenlijk nog maar. Met zijn 28 jaar is Marc Norman een van de jongste ijsmeesters ter wereld. In de Olympic Oval bij Salt Lake City, staat hij aan het hoofd van een vijftien man sterke onderhoudsploeg. Wat ervaring betreft doet hij in arbeidsjaren onder voor zijn collega's, maar zijn leeftijd brengt ook een groot voordeel met zich mee. Voor de schaatsers is hij één van hen. Niet alleen vanwege zijn leeftijd, ook omdat Doctor Freeze nog als wedstrijdschaatser op het ijs heeft gestaan. En af en toe rijdt hij op de hoogste overdekte baan ter wereld (1.425 meter) ook nog wel eens een rondje. Om zijn conditie op peil te houden en tegelijkertijd het ijs te controleren.

Na enig aandringen geeft Norman enkele van zijn persoonlijke records prijs. Op de 5.000 meter heeft hij een p.r. van 7.30 minuut, op de 1.500 meter reed hij 2.02, in beide gevallen vóór het klapschaatstijdperk. Nogal een verschil met de wereldrecords die in de entree van zijn hal op een plaquette zijn aangebracht. Jochem Uytdehaage scherpte vorige week het wereldrecord op de 5.000 meter aan tot 6.14,66. Het wereldrecord op de 1.500 meter staat met 1.45,20 op naam van de Zuid-Koreaan Kyu-Huyk Lee. ,,Als ijsmeester doe ik het beter dan als schaatser.''

Tijdens de Winterspelen van 1988 in Calgary werden zeven van de tien wereldrecords verbeterd. Na zes afstanden staat de teller in de Utah Olympic Oval op vier. Met nog vier afstanden te gaan, zal het er om spannen of de Utah olympic Oval het record van zeven kan evenaren of zelfs verbeteren. ,,Maar de vergelijking is niet helemaal eerlijk'', zegt Norman. ,,In Calgary was het de eerste keer dat de olympisch schaatsen in een hal werden verreden. Het lag voor de hand dat de meeste records sneuvelden.''

Op beide 1.500 meters is de kans groot dat beide records sneuvelen. De snelste tijden op die afstand werden maar vorig jaar gereden in Calgary, door Kyu-Huyk Lee en Anni Friesinger (1.54,38). Van een concurrentiestrijd met de Canadese ijsmakers op het gebied van records is volgens Norman geen sprake. ,,Als we samenwerken kunnen we alle wereldrecords naar Noord-Amerika halen.'' Slechts één wereldrecord werd buiten dit continent gereden. Heerenveen bezit met de 13.03,40 van Gianni Romme nog 's werelds snelste tijd op de 10.000 meter. ,,Rijdt Romme de tien kilometer'', vraagt Norman. ,,Ik hoorde dat hij niet mocht starten.'' Die informatie berust tot zijn opluchting op een misverstand. ,,Mooi. Dat wereldrecord wil ik het liefst hebben.''

In Detroit werd hij geboren, Milwaukee was jarenlang zijn thuisbasis als schaatser en vervolgens was hij daar zes jaar lang ijsmeester. Hij leerde er jongens als Casey FitzRandolph en Derek Parra kennen, schaatsers die vorige week olympische medailles wonnen, respectievelijk goud op de 500 en zilver op de 5.000 meter. FitzRandolph en Parra zijn ook de schaatsers die Norman het afgelopen jaar sinds de opening in februari 2001 als ervaringsdeskundigen hebben geïnformeerd over het ijs.

,,Toen ik in Milwaukee schaatste, zochten ze in het Pettit National Ice Center een ijsmeester. Ik woonde vlakbij de baan en ik kon wel wat geld gebruiken.'' In de wetenschap dat een carrière als topschaatser buiten zijn bereik lag, besloot hij fulltime ijsmeester te worden. ,,Op deze manier maak ik toch nog deel uit van de sport waar ik gek van ben.''

Elke dag rijdt Norman met plezier naar zijn werk. Om een ideale ijsvloer te creëren en die tijdens de races te onderhouden. Indien nodig stapt hij tussen de races door zelf op het ijs om reparaties uit te voeren. En als de schaatsers hun rondjes draaien, vergelijkt Norman vanaf het middenterrein de tijden met de persoonlijke records. ,,Hun tijden zeggen alles over de staat van het ijs.''

Apetrots is Norman op zijn ijsbaan, die glimt als een spiegel en de afgelopen anderhalve week al voor een regen aan records zorgde. ,,Het ijs is zo schoon en dun (ongeveer 2,1 centimeter) dat je de streken van de kwast kan zien waarmee de betonnen vloer is geverfd.'' Het cement herbergt state-of-the-art-apparatuur: twaalf sensoren die temperatuur van het ijs meten. Boven het ijs hangen vier infrarood-sensoren waarmee de temperatuur van het ijsoppervlak wordt gemeten. Elders in het gebouw nog eens twaalf sensoren voor het meten van de luchttemperatuur en de luchtvochtigheid. Met de computer zijn die te beïnvloeden tot éénhonderdste.

Na afloop van de Spelen begint het gewone leven weer. Norman laat in het midden of hij nog lang aan de Olympic Oval verbonden zal blijven. ,,Ik vind het ook leuk andere banen advies te geven over hoe js sneller kan worden gemaakt. Ik weet wat daar voor nodig is.''

Norman rekent erop dat meer mensen hun weg naar de Utah Olympic Oval zullen weten te vinden als de baan in maart weer opengaat voor het publiek. ,,Utah is altijd een ski-staat geweest'', zegt Norman. ,,Ik heb er vertrouwen in dat Utah na de Spelen ook een `schaatsstaat' wordt. We hebben al veel publiciteit gekregen.'' Een uur eerder bracht hij een verslaggever van de The Wall Street Journal de beginselen van het ijsmaken bij. ,,Voor de Spelen waren er mensen uit de omgeving die niet eens wisten dat hier een schaatsbaan was. Dat is nu ondenkbaar.''