Gepensioneerden zien inflatie koopkracht wegvreten

Gepensioneerden morren over de her en der achterblijvende inflatietoeslag op hun pensioenen. Biedt nieuw rekenwerk van het CBS uitkomst?

Een toeslag van ruim 3 procent voor de gestegen inflatie hebben zij gekregen. ,,Maar wij zijn niet tevreden'', zegt voorzitter J. van Holstein van de Vereniging van Rabobank Gepensioneerden over de uitgekeerde indexatie, de toeslag op het pensioen voor de stijging van de kosten van levensonderhoud. De inflatie ligt hoger, 4 procent op jaarbasis in januari.

Je hoeft als gepensioneerde niet aangesloten te zijn bij een armlastig pensioenfonds plus armlastige ex-werkgever om te merken dat ook volledige indexatie geen volledige compensatie biedt voor oplopende prijzen.

Diverse pensioenfondsen en door verzekeraars beheerde oudedagsregelingen van bedrijven beperken of bevriezen de indexatie van gepensioneerden, vooral vanwege tegenvallende beleggingsopbrengsten. KPN, PCM Uitgevers, pensioenregeling voor het notariaat.

Maar ook pensioenfondsen die de toegezegde indexatie wél volledig uitkeren, zoals het fonds van de kapitaalkrachtige Rabobank, kunnen hun `klanten' teleurstellen. ,,Wij lopen sterk achter'', zegt Van Holstein.

De gepensioneerden beginnen te brommen. Over achterblijvende indexatie lopen rechtszaken. ,,Een pensioen zonder indexatie is geen pensioen'', zegt D. den Hoedt, vice-voorzitter van de koepelorganisatie van verenigingen van gepensioneerden, NVOG, waarbij 124.000 ouderen zijn aangesloten. De Hoogovens-gepensioneerden schreven een eigen rapport om hun koopkracht in kaart te brengen.

Een meldpunt voor indexatie, dat de Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen (NBP) twee weken geleden opzette, blijkt ook een klaagmuur met soms heel emotionele reacties, heeft initiator P. de Wind inmiddels ervaren. De bond wil dat staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) de Pensioen- en Verzekeringskamer vraagt de indexatiecijfers rap in kaart te brengen. De publiciteit over mankerende indexatie lokte schriftelijke vragen uit van PvdA-Kamerlid S. Depla. Twee miljoen ouderen zijn, op papier, een machtig stemmenblok.

Uit onderzoek blijkt steevast dat de meeste pensioenregelingen indexatie hebben, mits de financiële positie van het fonds dat toestaat. Maar de uitkomsten van de indexatie verschillen. Pensioengigant ABP (overheid en onderwijs) heeft een relatief hoge indexatie, die gebaseerd is op de knappe loonstijgingen van de aangesloten actieve werknemers. Over 2002 is de indexatie ruim 4,1 procent.

Veel meer pensioenfondsen, met name van individuele ondernemingen, waaronder Rabobank en Philips, spiegelen zich aan prijsindexcijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) samenstelt, maar dan wel cijfers die zijn ontdaan van diverse prijsopdrijvende effecten. Den Hoedt:,,De stijging van gemeentelijke heffingen zit er niet in, die van ziektekosten niet. Van oudsher hebben wij gezegd dat, als dat ontbreekt, er nooit sprake is van koopkrachtbehoud.''

Onder gepensioneerden lopen de meningen dan ook uiteen over het praktisch nut van de toezegging, gisteren, van het CBS om jaarlijks een aparte index te becijferen voor de prijsstijgingen waarmee juist ouderen kampen. Zorgkosten zullen daar bij voorbaat niet inzitten.

Anderzijds is het wel een mooi moment om indexatie-eisen opnieuw kracht bij te zetten. Het pensioenfonds van Philips, dat vorig jaar 251 miljoen euro overtollig vermogen terugstortte naar het moederconcern en zijn indexatie voor 2002 officieel nog moet vaststellen, hield vorig jaar al rekening met prijsstijgingen voor ouderen en gaf toen 0,2 procentpunt extra toeslag wegens inflatie.

,,Het plan van het CBS lijkt zeer sterk op onze plus 0,2 procent'', reageert directeur D. Snijders van Schootse Poort, de firma die het dagelijks beheer voert over het Philips-pensioenfonds.

,,De tijd is nu niet echt goed voor hogere indexatie'', merkt Van Holstein van de Rabo-gepensioneerden. Als gepensioneerden al vertegenwoordigd zijn in de besturen van de ongeveer negenhonderd pensioenfondsen, hebben zij een schrale minderheid. Bij de talloze pensioenregelingen die verzekeraars uitvoeren is hun zeggenschap vrijwel nihil.

Weinig invloed, maar meer zorg. Het advies van afgelopen vrijdag van de Sociaal-Economische Raad (SER) om pensioenfondsen niet langer te verplichten te alle tijde aan hun verplichtingen te kunnen voldoen zaait angst. Zegt een oudere uit het overlegcircuit: ,,Dat komt diezelfde werknemers en werkgevers die in de SER zitten goed uit. Zij zijn bang dat zij anders opdraaien voor hogere pensioenpremies.''