Geld voor training te vaak vergeten

`Bedrijven kunnen computers missen', schreef Wijnand Westerveld op 5 februari op de Opiniepagina. ,,Met het naïeve geloof in de zegeningen van automatisering hebben we ons met z'n allen in twintig jaar een miljardenverslindend monstrum op de hals gehaald''. Eerder pleitte Dap Hartmann ervoor de computers de klas uit te schoppen (26 januari). In reacties hierop, waarvan we een aantal publiceren, wordt onder andere gepleit voor beter gebruik van computers. En de leiding van bedrijven moet zichzelf verdiepen in ICT.

Als gebruikers gemiddeld tien keer per jaar een helpdesk bellen om te vragen hoe om te gaan met het inspringen van teksten in een e-mailbestand, zoals Westerveld stelt, dan weten zij niet hoe de functionaliteit van de desbetreffende software werkt. Daarmee hebben we een kernoorzaak van het vermeende onvoldoende rendement op IT-investeringen te pakken. Uit praktijkervaring en relevant onderzoek blijkt dat investeringen in ICT alleen maar zinvol zijn mits er voldoende geïnvesteerd wordt in bijbehorende training van de gebruikers.

Als directieleden alleen maar investeren in ICT omdat de concurrentie het doet, zoals Westerveld meent, dan weten ze in onvoldoende mate de organisatorische omgeving te bepalen waarin ICT kan floreren. De inzet van ICT kan echter slechts renderen als de organisatie overeenkomstig wordt aangepast.

Als het gemak en de snelheid waarmee ICT wordt ingezet en wordt gebruikt toeneemt, is dit voor Westerveld een handicap, maar volgens mij alleen maar een zegen voor de economie en de maatschappij. Natuurlijk moeten we de spelregels en verkeersregels dienaangaande nog leren, en weten aan te passen aan nieuwe organisatorische settings; echter een verbod op vooruitgang heeft nog geen enkele maatschappij geholpen in economische ontwikkeling.

Als de enorme bedragen die aan IT worden uitgegeven onvoldoende rendement opleveren, dan is het de vraag hoe omvangrijk deze uitgaven daadwerkelijk zijn en waarom we de precieze uitgaven niet kennen en waarom organisaties deze kosten niet actief managen.

Het meest pregnante probleem is dat bij de meeste organisaties het de directie of de raad van bestuur ontbreekt aan een algemene visie over de inzet van ICT, passend bij vernieuwende organisatieontwikkeling en verandering.

Computers kunnen een zegen voor de mensheid en de economie zijn, mits adequaat gemanaged en op de juiste wijze, en vanuit een strategisch perspectief ingezet.

Niet bedrijven kunnen computers missen, maar bedrijven kunnen managers zonder visie op de inzet van ICT missen.

Prof. dr. ing. Han T.M. van der Zee is directeur van het Nolan Norton Institute en parttime hoogleraar Business Transformation and IT aan de Katholieke Universiteit Brabant.