Blauwe Knoop

Het hoofdartikel `Blauwe Knoop' (NRC Handelsblad, 5 februari) begrijp ik niet. Op de eerste plaats lijkt er van het artikel een sterke suggestie uit te gaan dat de geheelonthouding een geheel sociaal-democratische zaak zou zijn geweest. Dat is niet zo. Toen mijn vader in 1908 als jong onderwijzer kwam in de plaats die later mijn geboorteplaats zou zijn, trof hij daar veel alcoholisme aan wat hij samen met anderen in het kader van de geheelonthoudersbeweging, waartoe hij in zijn vorige woonplaats reeds behoord had, is gaan bestrijden. Mijn vader was geen sociaal-democraat; hij stemde doorgaans vrijzinnig-democraat of liberaal. Ook ging hij trouw naar de kerk; de trits kerk, kroeg, kapitaal als toppunt van verwerpelijkheid stond ver van hem vandaan. Dat geldt ook voor vele andere geheelonthouders, er waren er meer die niet de rode vaan met de blauwe gecombineerd zouden willen hebben, maar de kruisvaan; er waren ook predikanten bij, van wie de christelijk-historische Slotemaker de Bruïne, die nog minister is geweest, één van de bekendste is geworden.

Het andere punt is dat ik niet begrijp waarom de geheelonthoudersbeweging op deze wijze in verband gebracht wordt met de actie van de voorzitter van de deelraad van Amsterdam-Zuidoost. Zij bestrijden allebei een verslaving, die geacht wordt hoofdzakelijk veroorzaakt te zijn door maatschappelijke problemen, wat de vraag nog is, maar verder? Blijkbaar moet de geheelonthoudersbeweging ten voorbeeld gesteld worden aan het streven naar isolering van de ergste verslaafden. Ik denk dat dat niet terecht is. Uit mijn ervaring als predikant weet ik dat psychologische oorzaken en feiten uit de persoonlijke levensgeschiedenis, alsmede erfelijke factoren veel belangrijker zijn voor het ontstaan van alcoholisme dan maatschappelijke oorzaken, al kunnen armoede, of rijkdom, wel katalysatoren zijn.

De geheelonthoudersbeweging heeft de toppunten van haar strijd en overwinning gehad tussen 1900 en 1930, toen isolering op de wijze die mevrouw Belliot voor drugsverslaafden wil niet denkbaar was. Maar sommige dingen waar de beweging wel voor was – het geheelonthouderscafé, de plaatselijke keuze, en ook de stelling dat het zich volstrekt onthouden van alcoholische drank het enige terzake dienende antwoord is op alcoholverslaving – wijzen in de richting van isolatie. Dit lijkt het beste als algehele uitbanning, bijvoorbeeld drooglegging, onuitvoerbaar of om andere redenen onwenselijk is.