VVD treft PvdA in het hart met WAO

VVD-leider Dijkstal brengt de PvdA in grote verlegenheid over de WAO. Als er iets is waar PvdA-leider Melkert géén verkiezingsstrijd over wil voeren, is dat het wel.

Maandenlang al klaagt het VVD-kader over de geringe vechtlust van VVD-lijstrekker Dijkstal. Maar zaterdag in Rotterdam, bij de feestelijke start van de VVD-campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, had Dijkstal dan eindelijk beet. Over de WAO zei de VVD-leider dat er ,,een politiek lastige situatie'' was ontstaan, nu de PvdA – na acht jaar traineren van een hervorming van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering – in het kabinet lijkt te willen vasthouden aan het recente SERadvies als uitgangspunt.

Het was een schot in de roos van de liberale voorman: discussie over de WAO is zo ongeveer het laatste waar de PvdA, op haar eigen campagnefeest bijeen in Arnhem, behoefte aan heeft – zo bleek onmiddellijk. PvdA-lijsttrekker Melkert keurde in zijn rede aldaar Dijkstals kritiek geen woord waardig, maar poogde in de Arnhemse wandelgangen Dijkstals optreden zoveel mogelijk als loze verkiezingsretoriek af te doen.

Wat ,,een politiek lastige situatie'' precies inhoudt, daarover geeft men in VVD-kring geen uitsluitsel. Geen kabinetscrisis, want daarvoor lijkt het, drie maanden voor de Kamerverkiezingen, te laat.

De ingrediënten daarvoor zijn in principe wel aanwezig: een VVD-staatssecretaris, Hoogervorst, die met een doorrekening van het Centraal Planbureau in de hand plausibel kan maken dat een verhoging van de WAO-uitkering zoals de SER die voorstelt in ieder geval geen halt kan worden toegeroepen aan de snelle toename van het aantal WAO-trekkers; en een PvdA-premier, Kok, die in het openbaar de staf breekt over de jeugdige onbezonnenheid van Hoogervorst.

De discussie in het kabinet over de WAO zal in ieder geval meer van politieke dan praktische waarde zijn. Welk standpunt er binnen het kabinet – waar de stemming in persoonlijk opzicht nog opperbest is, volgens ingewijden – over de WAO ook bedacht wordt, een nieuw WAO-beleid kan dit kabinet immers niet meer implementeren.

De VVD maakt er dan ook geen geheim van dat de ferme taal over de WAO niet op een onmiddellijke oplossing voor het vraagstuk is gericht, maar dat het politiek is gemotiveerd. Al enige tijd zoeken de liberalen naar mogelijkheden om binnen de erfenis van Paars een duidelijke scheiding aan te brengen: wat in acht jaar Paars heel goed is gegaan (terugdringen van de staatsschuld, scheppen van meer dan een miljoen banen) is vooral te danken aan de VVD, terwijl het feilen van Paars (vooruitschuiven van een hervorming van de WAO, weinig krachtige aanpak van de stroom asielzoekers) vooral aan de PvdA is te wijten. De WAO vormt een prachtige illustratie van deze VVD-stelling.

De PvdA schroomt zozeer om zelf hardhandig in te grijpen als het gaat om de WAO, dat deze partij het thans door de VVD verworpen SER-advies als richtlijn in het PvdA-verkiezingsprogramma heeft opgenomen. De WAO ligt de PvdA zó zwaar op de maag, dat de minister-president zaterdag in eigen persoon de WAO-kwestie bij journalisten poogde te sussen: de soep zou binnen het kabinet lang niet zo heet gegeten worden als Dijkstal het deed voorkomen, was Koks boodschap. Deze interventie illustreert overigens de herderlijke rol die aan de scheidende premier is toebedeeld in de PvdA-verkiezingscampagne: een vaderlijk staatsman wiens prestige op Melkert afstraalt.

Kok weet als geen ander dat de WAO een gevaarlijk onderwerp is. Toen hij in 1991 als minister van Financiën medewerking verleende aan krachtig beleid, leidde dat binnen de PvdA tot een opstand tegen zijn politiek leiderschap, die Kok slechts met een dramatisch appèl op het partijcongres kon verijdelen.

Alle reden dus voor VVD-leider Dijkstal om nu monter voort te gaan op het WAO-pad. De liberale voorman heeft het huidige SER-advies zelfs tot lakmoesproef van de VVD voor toekomstige coalitiepartners uitgeroepen. En werd daarbij op zijn wenken bediend: coalitiepartner D66 liet weten de VVD te steunen, maar het CDA ziet meer in het standpunt van de PvdA.

Desondanks blijft het voor een Dijkstal op oorlogspad uitkijken geblazen. Terwijl hij in Rotterdam druk doende was met de WAO, passeerde Melkert hem in Arnhem rechts met een ambitieus plan voor criminaliteitsbestrijding.