Tedere seks tussen bejaarden

Zeker, seks interesseert me. Maar Seks Odyssee 2002, drie uur lang filmpjes over mensen en hun ervaringen – zelfs twee bejaarden die het echt voor de camera doen – is me wat veel. Je zou een hele krant aan eten kunnen wijden, zonder tussenkop of verwijzing, zodat je hem helemaal uit moet lezen voor je weet waar het over gaat. Villa Achterwerk kan zomaar programma's achter elkaar zetten, omdat kinderen nooit in de tv-gids kijken. Maar volwassenen hebben verwijzingen naar onderwerpen nodig. Het VPRO-publiek heeft het kokoskarpet en de 2CV allang ingewisseld voor zwevend parket en een Volvo station en is niet meer zo volgzaam als vroeger.

De VPRO heeft zijn publiek wel een beetje gevolgd en gaf veel aandacht aan seks tussen bejaarden en aan erectieproblemen voor oudere mannen. Een onderwerp waar je zelden iets over ziet, terwijl het in het licht van de wereldwijde Viagra-hausse sterk leeft. Over de opvliegers van vrouwen in de overgang is eindeloos doorgezaagd, gisteren nog door cabaretière Jenny Mathurin bij HH Zondag tegenover een enigszins recalcitrante Hanneke Groenteman. Over impotentie praat niemand. Ik ken alleen de reclame over een ruime pensioenvoorziening, waar een oudere man een jonge vrouw mee uitneemt. Maar later zit ze ontevreden op de rand van een hotelbed, omdat hij hopeloos faalt. Dat is het cliché-beeld van de mannelijke wanprestatie – daar hoort ook een Porsche Carrera bij – maar de VPRO keek daar gisteren verfijnder tegenaan. Jammer dat het allemaal ongeëtiketteerd in één avond achter elkaar moest, want sommige filmpjes hadden de ontroerende tederheid van de beroemde BBC-serie Naked: mensen die vertellen over hun lichaam. Gisteren sprak een 82-jarige vrouw over haar hevige liefde van een paar jaar geleden, ,,een cadeautje dat je op je oudere leeftijd zomaar krijgt''. Hoe ze verrast was over haar eigen gevoelens, hoe zij hem plaagde, hoe ze samen naar de zeeschepen keken bij Hoek van Holland, hoe ze tegen elkaar lagen, ,,bloot tegen bloot'' en heerlijke momenten beleefden ondanks zijn impotentie. Inmiddels is de man overleden. Ook de bejaarden die het samen deden, kleine kusjes, tedere blikken, waren liefelijk. Misschien trouwe NVSH-leden die het voorbeeld gaven. De VPRO heeft een begin gemaakt aan een onderwerp waar we bij het vergrijzen der geboortegolvers veel meer van zullen zien en horen.

Het eindigde met een mooie 69-jarige zwarte man, een ervaren charmeur die niet kon ophouden met salsa-dansen, ,,anders lig ik tussen zes plankjes''. Tussendoor was het onderwerp ,,allochtonen'' aan de orde geweest, maar eigenlijk werden moslims bedoeld met een repressieve moraal tegenover vrouwen en homoseksuelen. Jongens die naar bed gaan met meisjes op wie ze neerkijken en willen trouwen met een maagd uit hun geboorteland.

Een homoseksuele leraar werd uitgescholden door moslimleerlingen. Hij loste dat op door aan de klas voorlichting te geven over homoseksualiteit en te zeggen dat moslimmannen bij vrouwen vóór het huwelijk ,,ook door het raam naar binnen gingen en niet door de deur''. Toen ging er bij die jongens een licht op en voor de camera spraken ze met waardering over de leraar. ,,We begrijpen hem. We mochten er ook grapjes over maken. Vond hij niet erg'', zei er een. Door andere jongens op school werd de leraar nog steeds uitgescholden. Hij wilde ook hen voorlichting geven maar dat mocht niet. Inmiddels zit de homoseksuele leraar al tweeënhalf jaar in de WAO, de manier waarop dit soort problemen in stilte wordt afgeblust. Niets oplossen, maar de gediscrimineerde ziek verklaren en een uitkering geven. In de reportage lag de leraar overdag eenzaam te peinzen op zijn twijfelaar. Vrij is ons land niet.

In Buitenhof probeerde de voorzitter van de SER, een CDA-man met de toepasselijke naam Wijffels, het cijfermatig aangevallen compromis over de WAO te verdedigen. Hij sprak verachtelijk van ,,electoraal positiespel''. Volgens hem horen de werkgevers en de vakbonden in stilte de openbare verzekeringskas te plunderen, zonder bemoeienis van de kiezer. Vaderlandse impotentie.