Reynaldo Hahn

,,Reynaldo Hahn (1875-1947) was veelzijdig: een briljant componist, een veelgevraagd dirigent én een rasechte dandy. Hij was twee jaar de minnaar van Marcel Proust en levenslang diens beste vriend. Hij frequenteerde de Parijse salons en raakte er bevriend met literaire grootheden als Guitry, Mallarmé en de broers Goncourt. Hahn componeerde vele liedcycli, zes balletmuzieken en zeventien opera's, operettes en toneelmuzieken. Hij schreef ook een uitstekend boek over de menselijke stem. De liefde van Hahn voor de stem, voor poëzie en voor vocale muziek was heel sterk ontwikkeld.''

De Franse dirigent Jean-Luc Tingaud, gespecialiseerd in Franse muziek, leidt bij Opera Zuid voorstellingen van de operette Ciboulette (1922) van Hahn. Voor het eerst brengt het tien jaar bestaande Opera Zuid een operette en dit is een Nederlandse première.

,,De muziek van Reynaldo Hahn staat bol van tegenstellingen. Enerzijds koesterde Hahn een passie voor volksmuziek. Zoals Bartók onderzoek deed naar de Hongaarse volksmuziek, zo trok Hahn het land in om volkszangers te ontmoeten en iets op te steken van de liederen die op het veld werden gezongen. Hij was zeer geïnteresseerd in alle vormen van straatmuziek. Anderzijds was Hahn óók een zeer geraffineerd componist. Hij was een wonderkind, studeerde compositie bij Massenet en maakt gebruik van een harmonisch idioom dat doet denken aan de muziek van Fauré en Debussy.

,,Ciboulette (1921-22) is Hahns succesvolste operette. Het verhaal speelt rond 1867 in de Parijse markthallen. Het gaat over het provinciaalse groentenverkoopstertje Ciboulette (bieslook), die zich de toekomst laat voorspellen. Kort daarop ontmoet zij miljonair Antonin, die juist door zijn Zénobie aan de kant is gezet. Ciboulette verliest haar hart, maar Antonin verzoent zich met Zénobie. Ciboulette sublimeert haar liefdesleed in een carrière als zangeres. Als Antonin haar hoort, verklaren ze elkaar alsnog de liefde.

,,Het libretto van Ciboulette is traditioneel, maar het is veel meer dan zomaar een operette. Goed, de uiterlijke vorm is typerend voor de Franse operette rond 1870; een soepel verhaaltje, aanstekelijke aria's en grootse ensembles aan het eind van elke acte. Maar het bedrieglijke is dat Ciboulette niet in 1870, maar pas in 1922 ontstond! Het is één groot anachronisme en tegelijkertijd het culminatiepunt van het genre operette. De muziek is ook veel verfijnder dan een operette betaamt. Onder de toegankelijke melodieën gaan zeer kruidige harmonieën schuil. Hahn gebruikt tal van citaten, een paar maten uit Manon van Massenet en La belle Hélène van Offenbach, er wordt zelfs verwezen naar Wagner en Mozart. Hahn permitteerde zich die nostalgie in een tijd van intense veranderingen! De jazz, de Groupe de Six. De baanbrekende componisten die zich daarin verenigden, háátten Ciboulette en verachtten Hahn. Maar ze dolven het onderspit. Ciboulette werd een enorm succes.

,,Ik heb veel aan Hahn verwant repertoire gedirigeerd. Offenbach, Massenet, noem maar op. Je kunt er over discussiëren, maar voor mij heeft Franse muziek zondermeer behoefte aan een specifieke benadering van de klank. Die moet kleurrijk en transparant zijn, als de muzikale pendant van het impressionisme. En het lukt me heel goed dat klankideaal bij het Limburgs Symphonie Orkest te bereiken. De musici hadden nauwelijks een idee van de muziek van Hahn en staan er daardoor erg open en nieuwsgierig tegenover. En terecht!''

Ciboulette van R. Hahn door Opera Zuid o.l.v. Jean-Luc Tingaud. 23/2 Maastricht; 26/2 Terneuzen; 28/2 Heerlen; 2/3 Den Bosch; 5/3 Eindhoven; 7/3 Utrecht; 9/3 Venlo, 12/3 Breda; 14/3 Sittard; 16/3. Info: www.operazuid.nl; (043) 3210166.