Lied van verlangen uit dertig dagboeken

Uit de dagboeken van Achiel De Baere (1912-1973): ,,Slechte morgend, zeer slecht. Zeer veel zenuwen.'' Arme Achiel. Geplaagd door ziekten en amper in staat om te werken. Kwijnend op een kamer in een achterbuurt. Niemand die voor hem zorgt.

Wat kan een regisseur met zo'n leven doen? Hij kan er een smartlap van maken. Of een onpathetisch portret. Arie de Mol van het gezelschap Els Inc. koos voor een combinatie: zijn voorstelling over Achiel De Baere is een mengsel van feiten en sentimentaliteit, van melodrama en zorgvuldige documentaire. Drie acteurs, aan drie verschillende tafeltjes, lezen uit Achiels dagboeken voor. Vale dia's laten daken zien, en schamele stegen en straten. Boven zijn accordeon zingt iemand een triestig lied.

Heel langzaam komt De hemel voor Achiel! op gang. Beweging is er pas, op het toneel en in De Baeres bestaan, vanaf de ontmoeting met Rachel. De man die zo stil tussen de voorlezers op de grond zat slooft zich voor Rachel uit. Hij trekt een net bruin pak aan, en een paar stoute schoenen. Of hij bij haar mag komen wonen, vraagt hij aan het verbaasde kind. Nee, helaas, dat gaat niet. Want Rachel heeft nog een andere vent, knapper en minder ziek.

Tijd voor een terzet: van Rachel en haar twee minnaars. De voorlezers zijn achter hun tafeltjes vandaan gekomen om de bijfiguren te zingen, op traag-tragische muziek van Ruud van der Pluijm. Een meisje aan een bar kweelt sensueel; als een sirene lokt zij eenzame kerels, die grof geld betalen om haar te mogen betasten. De Baere is een van die treurige gasten. Misschien herkent hij in het barmeisje zijn eigen ontrouwe Rachel, misschien zijn Rachel en het barmeisje wel een en dezelfde persoon. Twee blonde vrouwen (Gaby Milder en Peggy Vrijens), te mooi voor een huwelijk met Achiel, te knap, te hoog gegrepen.

Seksuele nood en onbeantwoorde liefde, geestelijk en materieel gebrek en het vergeefse zoeken naar een uitweg uit die misère, dat is een favoriet themacomplex van ELS Inc. Met humor en compassie toont dit ensemble onnozelaars en dolende zielen, uit de klassieke toneelliteratuur geplukt zoals in Leed der gevoellozen I en II, of gejat uit sappige volksverhalen, wat het geval was in De zesdaagse van St. Jezus-in-'t-kruis en De hoer en de moordenaar. De hemel voor Achiel! is geïnspireerd op echte dagboeken: op een rommelmarkt in Gent werden zij gevonden, dertig stuks in totaal, rood en monotoon. De Vlaming Erik De Volder bewerkte ze al in 1988 tot theater; Arie de Mol maakte zich los van het Vlaams en kwam tot een lied van verlangen dat zich naadloos voegt in ELS' nieuwe thuisbasis, de haveloze en melancholieke stad Schiedam.

Voorstelling: De hemel voor Achiel! door ELS Inc. Tekst: Erik De Volder/Achiel De Baere. Regie: Arie de Mol. Muziek: Ruud van der Pluijm. Gezien: 17/2 Fortis Theater aan de Schie, Schiedam. Tournee t/m 13/4. Inl 010-4731543 of www.elsinc.nl.