Jörg Haider zwaait af, en blijft

Jörg Haider, de schaduwleider van de rechts-populistische FPÖ in Oostenrijk, zal de regering niet langer voor de voeten lopen. Maar zijn adviezen blijven welkom.

Oostenrijk kan het nauwelijks geloven: Jörg Haider trekt zich terug uit de nationale politiek, bemoeit zich niet meer met het regeringsbeleid en richt zich geheel op zijn gouverneurschap van Karinthië. De aankondiging kwam vrijdagavond als een volslagen verrassing. Of is het een schijnbeweging?

Wat een vertrek van Haider (51) aannemelijk maakt, is dat hij zeer geraakt leek door de kritiek uit eigen gelederen op zijn heimelijke bezoek aan Iraks dictator Saddam Hussein, begin vorige week. `Hebben jullie kritiek? Oké, dan ben ik weg.' Maar voegt hij de daad bij het woord, en laat hij de coalitie van de conservatieve ÖVP en zijn eigen partij, de rechts-populistische FPÖ, voortaan met rust?

Eigenlijk verwacht niemand dat, vooral omdat het niks voor Haider zou zijn: links en rechts wordt hij afgeschilderd als een aartsnarcist, verslaafd aan het licht van de schijnwerpers. En dat is er in Karinthië aanzienlijk minder dan in Wenen. Zo bezien is het heel wel denkbaar dat hij een toneelstukje opvoert in afwachting van een klemmend beroep van de FPÖ om toch vooral níet weg te gaan.

De eerste contouren van dit laatste scenario tekenden zich dit weekeinde al af. FPÖ-fractieleider Peter Westenthaler, met wie Haider al geruime tijd in onmin leeft over diverse onderwerpen, reageerde zelfs paniekerig: ,,Niemand heeft gezegd dat hij een storende factor is, ook ik niet. Zijn reactie is overtrokken.'' En FPÖ-partijleider en vice-kanselier Susanne Riess-Passer, die in Washington door Haiders aangekondigde vertrek werd verrast, liet weten ,,niet het gevoel te hebben dat hij weg is uit de nationale politiek''. En zij voegde eraan toe: ,,Hij zal op het nationale niveau actief blijven als we het eens kunnen worden, en als ik het nodig vind zal hij ons op alle mogelijke manieren helpen''.

En wat zei Haider zaterdag zelf, voor de microfoon van staatszender ÖRF? ,,U begrijpt dat ik er weinig zin meer in heb, maar ik zal de regering helpen waar ik kan.'' Als hij dat werkelijk gaat doen, dan is het hem opnieuw gelukt alle aandacht naar zich toe te trekken.

Verdwijnt Haider van het landelijke politieke toneel, dan valt de grootste stoorzender weg van de ÖVP/FPÖ-coalitie die twee jaar geleden aantrad. Want of het nu zijn verzet tegen de Tsjechische kerncentrale in Temelín is, tegen de oostwaartse uitbreiding van de Europese Unie, of tegen tweetalige plaatsnaamborden in Karinthië, telkens wist Haider de regering in verlegenheid te brengen. Vorige week nog zette hij `Wenen' voor schut door de sancties tegen Bagdad aan zijn laars te lappen.