Goedkoop recept

De eerste klap is, ook na invoering van de euro, een daalder waard, moet Ad Melkert hebben gedacht. Als lijsttrekker van de PvdA greep hij de start van de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen aan om een fikse klap uit te delen aan `veelplegers'.

Dat is de harde kern van recidivisten die goed is voor ongeveer de helft van de dagelijkse criminaliteit in ons land. Melkert wil voor hen straffen die bij iedere herhaling met eenderde worden verhoogd. De meest jeugdige daders moeten een mentor toegewezen krijgen. De concentraties van overlast moeten in beeld worden gebracht op een `misdaadkaart', die openbaar wordt gemaakt zodat iedereen de verschuivende misdaadpatronen kan bijhouden. Burgers kunnen dan meebeslissen over de inzet en het doel van de beschikbare middelen. ,,We kennen de groep waarom het gaat'', aldus de lijsttrekker. ,,Laten we niet bang zijn voor stigmatisering.''

Ooit gold de PvdA als de partij die weinig van de politie moest hebben. Nog onlangs herinnerde PvdA-minister van Binnenlandse Zaken Klaas de Vries eraan dat ,,wij er altijd wel trots op waren dat wij in Nederland niet zoveel politie hadden''. Melkert is daar gauw klaar mee: zesduizend man erbij. Nog niet zoveel als de tienduizend van de VVD-campagnes van weleer, maar toch een aardige stap in die richting. Wat is het onderscheidend kenmerk van de sociaal-democratie van Melkert? De mentoren over wie hij spreekt zijn er allang. Ze heten reclasseringsmedewerkers. De moeilijkheid is alleen dat zij zich – op gezag van sociaal-democratische bewindslieden – onder het motto van `outputfinanciering' moeten beperken tot cliënten die gemotiveerd zijn tot gedragsverandering. De kansarmen (zoals veelplegers) zijn met zoveel woorden afgeschreven.

In de gevangenis is de norm tien reclasseringsmedewerkers op duizend cellen. Dat is te mager om de cliënten op de huid te zitten, laat staan ze met een mentor te begeleiden. De regels bepalen dat een `binnenreclasseerder' een cliënt hooguit drie maanden mag begeleiden. Strafverhoging met eenderde maakt het gat alleen maar groter. Automatische strafverhoging, zoals Melkert die kennelijk voor ogen staat, beperkt bovendien de speelruimte van de onafhankelijke rechter die nu juist in Europees verband zo hardnekkig verdedigd wordt. Maar daar praat de PvdA-aanvoerder niet over. Geen woord ook over de toch voor de hand liggende vraag hoe hij de grens denkt te trekken tussen een publieke misdaadkaart en het risico van een volksgericht. Stigmatiseren moet kunnen. Het is weer eens wat anders een sociaal-democratische voorman te horen pleiten voor het einde van de solidariteit. Maar goedkoop is het wel.