Winnaars Spelen al bekend

Warme monarchieën presteren het slechtst. Ellen de Bruin over medaille-onderzoek.

Duitsland, Rusland, de Verenigde Staten en Noorwegen gaan dit jaar de meeste medailles halen op de Olympische Winterspelen in Salt Lake City. Duitsland krijgt er 31, waarvan 11 goud; Rusland komt op 21 waarvan 10 goud. Niet dat dat ze dat van te voren al hebben afgesproken. Het gaat hier om voorspellingen van de Amerikaanse economen Daniel Johnson en Ayfer Ali.

De verwachtingen zijn onder meer gebaseerd op niet-sportgerelateerde landenkenmerken als inwonertal, bruto nationaal product, regeringsvorm en klimaat. De economen hebben hun recente voorspelling aangeboden bij het wetenschappelijke tijdschrift Economica, meldt New Scientist. Bij de zomerspelen in Sydney van 1996 zouden ze ongeveer 96 procent van de aantallen medailles per land correct hebben voorspeld.

Dat sommige landen vaker medailles winnen dan andere is duidelijk. Aan de zomerspelen van 1996 deden bijvoorbeeld 241 landen mee, waarvan meer dan de helft (122) nog nooit een medaille heeft gewonnen, aldus Johnson en Ali. Zij stellen in hun inmiddels tweejaarlijkse analyses van zomer- en winterspelen telkens een formule op die aantallen gewonnen medailles bij voorgaande spelen relateert aan kenmerken van de deelnemende landen.

Sommige resultaten lijken voor de hand te liggen. Naarmate landen rijker zijn en meer inwoners hebben, winnen ze vaker. Gemiddeld hebben landen die een medaille winnen ongeveer vijf keer zo veel inwoners en zijn ze ruim anderhalf keer zo rijk als niet-winnaars. Ook het gastland en zijn buurlanden doen het goed. Verrassend is de bevinding van de economen dat landen met een kouder klimaat het gemiddeld beter doen – ook bij de zomerspelen. Verder blijkt dat monarchieën het relatief slecht doen en communistische landen en landen met een eenpartijregering juist relatief goed.

De genoemde effecten blijven bestaan als je corrigeert voor het aantal deelnemers per land: ook voor individuele atleten uit een groot of rijk of koud of communistisch land is de kans om te winnen relatief groot.

De economen hebben overigens alleen de kale statistische samenhang in kaart gebracht, maar geen enkele mogelijke onderliggende verklaring onderzocht. Het kan best zijn dat de oorzaak van het succes ligt bij heel andere kenmerken, die slechts min of meer toevallig met de onderzochte factoren samenhangen.