Wad 4

In het interview `Van wad tot loverboy' (W&O, 20 jan.) merkt Nicoline van der Sijs op, dat de reden dat er in de Franse tijd veel meer woorden van het Frans werden geleend dan tijdens de Duitse bezetting van het Duits was, dat er heel veel vernieuwingen waren op het gebied van bestuur, grondwet, metrieke stelsel, Rijksmuseum enzovoort.

Maar de duidelijkste reden lijkt mij het verschil in het karakter van de bezetting. In 1940 waren de Duitsers zonder meer de vijand, in 1795 werd er na de intocht van de Fransen om de Vrijheidsboom gedanst! Willem V, die dankzij de Pruisen acht jaar daarvoor nog naar Den Haag terug durfde, was nu echt het land uitgevlucht. Het werden natuurlijk wel zorgelijke tijden, maar Lodewijk Napoleon, die in 1806 koning werd, was in de verste verte niet te vergelijken met Seyss Inquart. Pas na de inlijving in 1810 werd de situatie echt grimmiger, denk alleen maar aan de conscriptie.

Het Frans kan daarom nooit zo impopulair geweest zijn als het Duits in de jaren 1940-'45; je paste toen wel op, om Duitse woorden over te nemen. En dan is er uiteraard ook nog de tijdsfactor: de Franse tijd duurde achttien jaar, de Duitse bezetting `maar' vijf jaar.

Per email