Voordelig sparen bij de Turk

Turkse banken hebben een plek veroverd op de Nederlandse markt. Ze lokten Nederlandse spaarders met hoge rente. Inmiddels zijn de tarieven verlaagd, maar de klanten blijven. ,,Wij zijn geen wild-west bank.''

Ze zijn geen Turkse banken, maar `Nederlandse banken met Turkse roots'. Te veel nadruk op de Turkse afkomst leidt alleen maar tot misverstanden, vinden ze. Ze staan gewoon onder controle bij De Nederlandsche Bank, net als Postbank, ING en ABN Amro. De foto bij een artikel over `Exotisch beleggen' in Vrij Nederland schoot bij het hoofdkantoor van Finansbank dan ook in het verkeerde keelgat: een spaarvarkentje met een snor en een fez. `Kinderachtig en misleidend', vond het bedrijf. En die fez heeft Atatürk al lang geleden afgeschaft.

Op de Nederlandse markt zijn drie grote Turkse banken actief: GarantiBank (voorheen UGBI), Finansbank en DHB Bank (Demir Halk Bank). Op hun goed verzorgde websites zijn Nederlands en Engels de voertalen. En zowel het personeel als het management is voor een groot deel Nederlands. Ook het klantenbestand bestaat voor het overgrote deel uit Nederlanders. Meer precies: de wat oudere, redelijk vermogende Nederlanders (zie inzet).

In de jaren negentig zetten grote Turkse banken voet aan de grond in Europa. Zij vestigden zich in Nederland vooral vanwege het liberale vestigingsklimaat voor ondernemingen. Deze banken waren eerst alleen in de zakelijke markt actief, als financiers van grote handelstransacties tussen verschillende Europese landen en Turkije.

De `handelspoten' van DHB Bank, Finansbank en GarantiBank zijn nog steeds het belangrijkste, maar de afgelopen jaren probeerden zij hun geluk ook op de particuliere markt. Eerst aarzelend, maar de laatste jaren steeds zelfbewuster. Op hun websites (www.dhbbank.nl, www.ugbi.nl, www.finansbank.nl) presenteren ze zich als moderne, klantgerichte banken die van alle markten thuis zijn. Internetbanking, beleggingsfondsen, verzekeringen; men biedt het al of het zit eraan te komen. Alleen: een normale rekening-courant ontbreekt (met uitzondering van DHB Bank). Turkse banken zijn over het algemeen typische spaarbanken.

Spaarbanken met een hoge rente. Daarmee hadden ze de afgelopen jaren veel succes. De Nederlanders moesten wel eerst over de streep getrokken worden, want bij velen roept het woord Turkse banken associaties op met schimmige deals en financiële schandalen. Ten onrechte, zegt directeur Eric Schröder van GarantiBank. ``We zijn geen wild-west bank.'' Wees gerust, zegt ook de Consumentenbond. Ze staan immers gewoon onder toezicht van De Nederlandsche Bank, hebben een Nederlandse bankvergunning en tegoeden worden tot 20.000 euro gedekt door de Collectieve Garantieregeling (CGR).

Ook een 75-jarige inwoner van Purmerend, die niet met zijn naam in de krant wil, werd aangetrokken door de hoge rente. Nadat hij zich ervan had verzekerd dat zijn geld bij de Finansbank even veilig was als bij iedere andere bank, opende hij een rekening. Maar bij het begin van de economische crisis in Turkije `kneep' hij `hem wel even'. Zouden de Turkse banken hun Nederlandse zusters niet in hun val meeslepen? Zijn vrees bleek ongegrond. Hij is `zeer tevreden' over de service en niet van plan zijn spaarrekening op te zeggen.

Maar wie de Spaarwijzer van januari van de Consumentenbond bekijkt, ziet dat de Turkse banken niet meer de rentekampioenen zijn die zij eens waren. De top-twintig van spaarrekeningen met variabele rente wordt nu aangevoerd door de spaarrekening van de nieuwe DSB Bank (van Dick Scheringa, voorzitter van voetbalclub AZ) met een rente van 4,50 procent.

In de categorie depositorekeningen (spaarrekeningen met beperkende voorwaarden) zijn er onder de twintig geselecteerde banken drie Turkse. DHB Bank, Finansbank en GarantiBank bieden hier alledrie vier procent, maar de minimale inleg varieert van 2.000 euro bij DHB Bank en 5.000 bij Finansbank. GarantiBank spant de kroon: voor minder dan 10.000 euro kan de spaarder bij deze bank geen Gouden Bergen rekening openen. De Gouden Bergenrekening is overigens een combinatie van spaarrekening en depositorekening. De rekeninghouder kan te allen tijde over zijn geld beschikken, maar loopt bij geldopname wel de 1 procent bonusrente over dat bedrag mis. De rente die hij aan het einde van de looptijd ontvangt over het bedrag dat is blijven staan, bedraagt 4,15 procent. Over het opgenomen bedrag betaalt de bank 3,15 procent.

Al met al kan gezegd worden dat de Turkse banken een stapje terug hebben gedaan met hun rentetarieven. Dat is een bewuste keuze geweest, aldus directeur Schröder van GarantiBank. ,,We zijn de afgelopen jaren hard gegroeid en we hoeven niet per se nog groter te worden. We willen ook geen algemene bank worden zoals ABN Amro, omdat je dan een landelijk filialennetwerk moet opzetten. Deze jaren willen we in de eerste plaats onze positie consolideren.''

Finansbank geeft een soortgelijke verklaring voor de wat minder spectaculaire rentetarieven. Een nieuwkomer, zoals nu de DSB Bank, moet zich een plaats bevechten in de markt door met scherpe aanbiedingen te komen. Is er eenmaal een redelijk marktaandeel verworven, dan kunnen de tarieven voorzichtig omlaag naar `marktconform niveau'.

Maar er speelt nog iets anders mee. Hoewel DHB Bank, GarantiBank en Finansbank volledig onafhankelijk zijn van hun moederbanken in Turkije en ook in het algemeen een tamelijk Nederlandse indruk maken, richten hun zakelijke activiteiten zich nog steeds sterk op Turkije. Dat is hun kracht, maar tevens hun beperking. Zij beschikken niet, zoals ABN Amro en ING, over een wereldomspannend netwerk om hun spaartegoeden te investeren. En geld dat niet geïnvesteerd kan worden, rendeert niet. Daarnaast bevindt de Turkse economie zich al jaren in een diepe recessie, die de handelsstromen van en naar dat land nadelig beïnvloedt. De kapitaalbehoefte van de Turkse handelsbanken is daarom minder groot en een lagere rente is een effectief middel om even pas op de plaats te maken. Maar tot opzeggingen heeft het nog niet geleid. De Nederlanders die werden aangetrokken door de hoge rente houden hun spaarrekening vooralsnog aan.

Maar hoe komt het dat de meeste Turken niet warmlopen voor een Gouden Klaverrekening of een Finans Top-Interestrekening? Dat Turken van nature eerder ondernemers dan spaarders zijn, is maar een deel van de verklaring. Het echte antwoord op die vraag ligt in Ankara. De Turkse centrale bank heeft een uiterst lucratief aanbod voor in het buitenland wonende Turken. Als zij hun euro's, ponden of dollars voor twee of drie jaar vastzetten, biedt de centrale bank hen een rente van 7,5 tot 11 procent. Kom daar in Nederland maar eens om.