JONGE KINDEREN DOEN OUDERS NA, MAAR NIET ALS ZE DOM DOEN

Lerende kinderen imiteren niet klakkeloos wat anderen hen voordoen. Al vlak na hun eerste verjaardag zien zij of het gedrag van een ander logisch is (Nature, 14 febr). Tot nu toe werd aangenomen dat kinderen van jongs af aan leren door anderen te observeren en vervolgens eigenlijk alles na te doen.

Eind jaren tachtig confronteerde de Amerikaanse ontwikkelingspsycholoog Andrew Meltzoff een groep 14-maanden oude kinderen met een volwassene die een lamp aandeed met het voorhoofd. Tweederde van de kinderen die dit had gezien vertoonde een week later hetzelfde gedrag, terwijl geen enkel kind in de controlegroep dit uit zichzelf deed. Blijkbaar imiteren kinderen nieuw gedrag automatisch, ook al hebben zij nooit eerder volwassenen het licht aan zien doen met hun voorhoofd. Dit imitatiegedrag, waarbij nieuwe strategieën worden uitgeprobeerd in plaats van vast te houden aan vertrouwde handelingen, lijkt uitsluitend voorbehouden aan de mens en wordt dan ook gezien als een geavanceerde manier van leren.

György Gergely en Ildikó Király van de Hongaarse Academie van Wetenschappen in Boedapest en Harold Bekkering van de Rijksuniversiteit Groningen gingen in hun experiment een stap verder. Zij wilden aantonen dat kinderen van deze leeftijd alleen gedrag imiteren dat in hun ogen de meest effectieve manier is om een bepaald doel te bereiken. Zij deden dit door het experiment van Meltzoff te herhalen in twee verschillende situaties: in het ene geval had de onderzoeker een deken om zich heen geslagen, zodat zij haar handen niet kon gebruiken, terwijl in het andere geval de handen van de onderzoeker duidelijk te zien waren.

Als de voorbeeldpersoon haar handen vrij had maar de lichtknop met haar hoofd bediende deed 69% van de kinderen het licht ook met het hoofd aan. Waarschijnlijk denken de kinderen dat het hoofd dan toch handiger is. Maar als de volwassene haar handen had bedekt imiteerden maar 21% van de kinderen haar gedrag. Blijkbaar zagen die kinderen in dat het alleen handig is om een lamp met het voorhoofd aan te doen als je je handen niet kunt gebruiken. Aangezien hun eigen handen vrij waren deden zij het licht aan op de meest voor de hand liggende manier. Kinderen zijn blijkbaar op deze jonge leeftijd al in staat tot weloverwogen imitatie.