Ooggetuige van de geschiedenis

De Amerikaanse oud-luitenant-generaal en ex-diplomaat Vernon Walters (85), die naar nu bekend is geworden afgelopen zondag overleed, heeft zelf geen geschiedenis geschreven, maar is wel ooggetuige geweest van cruciale momenten in de afgelopen vijftig jaar: van het Marshall-plan na de Tweede Wereldoorlog en de geheime onderhandelingen tijdens de Vietnam-oorlog tot het Watergate-schandaal.

Walters diende zeven Amerikaanse presidenten, was ambassadeur bij de Verenigde Naties (1985-1988) en in Duitsland (tot 1991), waarnemend directeur van de CIA (jaren zeventig) en een gelauwerd oorlogsveteraan. Met zijn talenknobbel Walters sprak zeven talen, waaronder Russisch, Frans en Nederlands en fotografisch geheugen wist hij vele deuren te openen in een loopbaan die een halve eeuw omspande.

Walters stond bij velen te boek als een havikachtige en anti-communistische dienaar van de publieke dienst, die niet terugdeinsde voor de projectie van Amerikaanse militaire macht. Tegelijkertij hamerde hij zelf ook op het belang van diplomatie, die hij zag als het maken van vrienden, ofschoon hij zich zelf lang niet altijd even diplomatiek uitte. Voor collega's was zijn ,,torenhoge integriteit'' zijn handelsmerk.

Geboren in New York ging Walters op zesjarige leeftijd met zijn ouders mee naar Europa, een terugkeer voor zijn vader die in Groot-Brittannië was geboren. Hij volgde studies in Frankrijk en Groot-Brittannië. Maar geldproblemen van het familieverzekeringsbedrijf noopten hem zijn opleiding te staken en bij zijn vader in dienst te treden. De Tweede Wereldoorlog betekende het begin van zijn militaire loopbaan. ,,Adolf Hitler heeft ten minste één goed ding gedaan. Hij heeft me uit mijn vaders verzekeringsbedrijf gehaald'', zei Walters later.

Zijn ster in het leger steeg snel, zozeer dat generaal George C. Marshall hem meenam in Europa tijdens de onderhandelingen over het Marshall-plan. Marshall stelde hem voor aan president Truman, aan wiens zijde hij zat als notulist toen Truman generaal MacArthur ontsloeg tijdens de Koreaanse oorlog. Hij tolkte ook voor president Eisenhower tijdens diens overleg met generaal De Gaulle in Frankrijk en voor vice-president Nixon. Hij was stafadviseur van Eisenhower, regelde buitenlandse reizen voor Kennedy en was rondreizend ambassadeur voor Reagan.

Niet al zijn werk haalde het daglicht: Walters was in Teheran toen de CIA daar betrokken was bij een coup ten faveure van de sjah en in Brazilië toen daar generaals in 1964 een coup pleegden. Tijdens geheime onderhandelingen over Vietnam smokkelde Walters toenmalig nationaal veiligheidsadviseur Kissinger Parijs binnen. Walters, ongetrouwd, diende de regering tot 1991. Toen hem in 1991 werd gevraagd wat hem nog dreef na vijftig jaar, zei hij: ,,Mijn perceptie dat de Verenigde Staten de enige echte kans waren dat vrijheid in de wereld kon overleven.''