Hof: zittende regeerders zijn onschendbaar

België kan geen internationaal arrestatiebevel uitvaardigen tegen ministers van andere landen die diplomatieke onschenbaarheid genieten. Dat heeft het Internationaal Gerechtshof in Den Haag gisteren bepaald.

Het hof wees arrest in de zaak die de Democratische Republiek Congo aanhangig heeft gemaakt tegen België. Twee jaar geleden vaardigde België een internationaal arrestatiebevel uit voor de toenmalige Congolese minister van Buitenlandse Zaken, Abdulaye Yerodia Ndombasi, wegens ,,ernstige schendingen van het internationale humanitaire recht''.

Het hof besliste dat de diplomatieke immuniteit die ministers van Buitenlandse Zaken genieten voor de justitie van andere landen geen uitzondering kent. Het draagt België op het arrestatiebevel voor Yerodia in diens rol als minister in te trekken bij alle landen waar het destijds is ingediend.

Het is de eerste keer dat het hoogste juridische orgaan van de Verenigde Naties zich uitspreekt over de vraag hoe ver de immuniteit van ministers van Buitenlandse Zaken reikt. De beslissing van het hof is een tegenslag voor pogingen van België processen te beginnen tegen regerende politici als de Israëlische premier Ariel Sharon, de Palestijnse president Yasser Arafat, de Iraakse president Saddam Hussein en de Cubaanse president Fidel Castro. Het arrest laat persoonlijke vervolging van regeerders die uit functie zijn onverlet. Zo lopen in België ook zaken tegen de ex-presidenten Augusto Pinochet van Chili en Rios Montt van Guatemala.

België had het arrestatiebevel tegen Yerodia uitgevaardigd op grond van een Belgische wet die vervolging van misdaden tegen de mensheid mogelijk maakt, ongeacht de plaats waar het misdrijf is gepleegd. Op basis van die wet zijn in België vorig jaar Rwandese nonnen berecht voor hun rol bij de genocide in hun thuisland. Yerodia had volgens een Belgische rechter in 1998 aangezet tot rassenhaat. Hij had Tutsi's vergeleken met ,,afval'' en ,,microben die je moet vernietigen''. Vele Tutsi's moesten dat met de dood bekopen.

De diplomatieke immuniteit heeft alleen betrekking op berechting in andere landen. Een minister kan in eigen land worden berecht. Ook de internationale tribunalen die de VN-Veiligheidsraad dwingend heeft opgelegd, zoals die voor ex-Joegoslavië en Rwanda, kunnen iedereen berechten, ongeacht diens functie. Het hof onderstreept het belang van vrij reizen door ministers van Buitenlandse Zaken voor de internationale betrekkingen. [Vervolg BELGIË: pagina 4]

BELGIË

Michel: wijziging van 'genocidewet' redelijk

[Vervolg van pagina 1] Volgens het VN-hof houdt de onbeperkte immuniteit van een minister van Buitenlandse Zaken op zodra hij of zij niet meer in functie is. Dan kan hij of zij wel degelijk in het buitenland worden opgepakt voor feiten die tijdens het ministerschap zijn gepleegd, maar niets met de functie te maken hebben. België had aangevoerd dat de hetze tegen de Tutsi's niets met de functie van minister Yorodia te maken heeft. Voor zulke feiten zou België een nieuw internationaal arrestatiebevel kunnen uitvaardigen nu Yerodia geen minister meer is.

Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe: De Belgische regering lijkt niet ongelukkig met het arrest. Minister Louis Michel (Buitenlandse Zaken) gaf al eerder aan in zijn diplomatieke werk hinder te hebben van de `genocidewet' van 1993. De Belgisch-Israëlische betrekkingen staan sterk onder druk door de aanklacht tegen de Israëlische premier Sharon, wegens diens vermeende betrokkenheid bij de slachting in de Palestijnse vluchtelingen in Sabra en Shatila in 1982. ,,Ik denk dat het redelijk is de wet aan te passen, maar zonder de principes te raken'', aldus Michel gisteren. De uitspraak van het hof heeft directe gevolgen voor de zaak tegen Sharon. De Brusselse rechter zou begin volgende maand beslissen of de zaak-Sharon ontvankelijk is. Bij een positief besluit valt te verwachten dat Israël naar het hof in Den Haag stapt.

Advocaat Luc Walleyn van de Palestijnen die de klacht tegen Sharon indienden, toonde zich enigszins teleurgesteld. Maar hij onderstreepte dat het onderzoek, ook naar de mogelijke betrokkenheid van militairen, gewoon kan doorgaan. Met een eventueel Belgisch aanhoudingsbevel tegen Sharon zal volgens Walleyn moeten worden gewacht totdat hij geen premier meer is.

De woordvoerder van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken drong er bij België op aan een punt te zetten achter de gerechtelijke stappen tegen Sharon.