Cambodja zet in op textiel en toerisme

De economie van Cambodja krijgt een tik nu de VN zich terugtrekken uit het tribunaal dat daders van de Rode Khmer-genocide zou berechten.

Politiek, recht en economie zijn deze week in Cambodja dooreen gemengd en de cocktail smaakt Urooj Malik slecht. ,,Dit zorgt echt voor een economische terugval'', zegt het lokale hoofd van fondsverstrekker en geldlener Asian Development Bank (ADB). 'Dit' is het terugtrekken van de Verenigde Naties uit het Rode Khmer-tribunaal dat de daders had moeten berechten van een van de grootste genocides ooit.

De VN menen dat de machthebbers een eerlijk proces te zeer frustreren. ,,Veel donoren hebben de betrokkenheid van de VN bij dat tribunaal als voorwaarde aan hun hulp verbonden.'' En aangezien buitenlandse hulp uit Japan, Amerika, Australië en de EU goed is voor 17 procent van het bruto binnenlands product kan de regering zich zorgen gaan maken over de toekomst van de economie.

Cambodja hoort met zijn twaalf miljoen inwoners armste veertig landen ter wereld en is tot vijf jaar terug altijd in een (burger)oorlog verwikkeld geweest. Dieptepunt was het Rode Khmer-regime dat een kwart, mogelijk eenderde van de bevolking ombracht. De rampspoed heeft Cambodja tot de lieveling van hulporganisaties overal ter wereld gemaakt, maar hun geduld blijkt eindig. Zo schrijft de anders zo ingetogen ADB ,,dat de regering snel wat moet doen aan de ernstige discrepantie tussen beloften, beleid en actie''.

Steun wordt tegenwoordig verbonden aan tastbare bestuurlijke en economische hervormingen. Want volgens Malik, die in de hoofdstad Phnom Penh het ADB-kantoor leidt, verdwijnen nu nog veel gulle gaven in het corrupte politieke systeem waarbij het buitenproportioneel grote leger een belangrijke rol speelt. ,,Tegelijk is van belastinginning nauwelijks sprake en vinden veel investeerders Cambodja een te groot risico.'' Temeer doordat de rechtspleging op een uitzonderlijk laag peil staat. De genocide maaide immers geschoolden weg. Een VN-tribunaal had het justitiële niveau kunnen verbeteren en zou een eerste stap richting hervormingen moeten zijn.

,,Het niet doorgaan van het tribunaal zal het vertrouwen van buitenlandse investeerders flink schaden'', gelooft Malik. En dat terwijl Cambodja steeds beter begint te draaien. ,,Hoewel er nog ontzettend veel te doen is, lagen, met het tribunaal als richtpunt, de hervormingen redelijk op koers. Ondanks overstromingen en 11 september boekte Cambodja een groeipercentage van vijf procent. Want het heeft wel degelijke kansrijke sectoren'', verklaart Malik.

You Tra werkt in één er van: het toerisme. De 34-jarige Cambodjaan leidt buitenlanders rond in Angkor, het uitgestrekte tempelcomplex bij Siem Reap in het noordwesten van het land. Hij verdient behoorlijk. In ieder geval meer dan een boer, dus meer dan vier op de vijf inwoners. ,,Maar écht veel verdienen ze in Phnom Penh'', heeft You Tra over de hoofdstad gehoord, ,,alleen door achter een computer te zitten.''

De gouden bergen kloppen ten dele. Meer en meer vooral Amerikaanse bedrijven en instellingen schakelen Cambodjanen in om hun oude archieven over te tikken. Maar een maandloon van vijftig Amerikaanse dollars (57 euro) – in Cambodja meer gebruikt dan de lokale riel – valt You Tra wat tegen. `Data processing' is niettemin de nieuwste bedrijfstak in Cambodja en het overtypen van Engelse teksten biedt vooral gehandicapten een kans. Door landmijnen mist één op de honderd inwoners een of beide benen. ,,Onze werknemers hebben weinig kennis en vaardigheden'', zei general manager Nhev Sithsophary bij de oprichting van `data processor' Digital Divide Data, ,,maar ze tikken razendsnel.''

Ondanks corruptie rondom bijvoorbeeld het verkrijgen van exportvergunningen, ondanks de deplorabele staat van de infrastructuur die alle handel kostbaar maakt en ondanks torenhoge haventarieven is handelsminister Cham Prasidh ervan overtuigd dat ,,wij een grotere rol'' zullen spelen in de mondiale arena. ,,We gaan inzetten op de ontwikkeling van rijst, specialistische landbouw, vis, textiel, toerisme en arbeidsintensieve diensten om zo de arme bevolking te helpen'', zei hij onlangs op een internationale conferentie.

De textielindustrie is nu Cambodja's spectaculaire groeier. Vijf jaar geleden waren er nog maar 35 textielfabrieken, nu 220 waar 160.000 mensen werken. De belangrijkste verklaring voor dit succes is dat Cambodja als erkend arm land minder wordt beperkt in het exporteren van, vooral, katoenen broeken naar de VS en de EU. Opbrengst: 500 miljoen dollar, 15 procent van het bbp. Probleem is alleen dat aan die voorkeurspositie elk moment een eind kan komen.

Het toerisme is nu goed voor 5 procent bbp, vooral dankzij de tempels van Angkor. De regering staat nog maar aan het begin van het uitmelken daarvan. Jaarlijks groeit de bedrijfstak met 30 procent. Reisleider You Tra: ,,Het gaat hier veel te snel. Iedereen die ik ken, denkt een hoop geld te verdienen. Volgens mij klopt dat niet.''