Afrikaanse literatuur is niet speels

Wie meent dat de Afrikaanse literatuur vooral een orale literatuur is, wordt in de inleiding van The Picador Book of African Stories al snel op de vingers getikt. Dat is namelijk een beeld dat vooral onder buitenstaanders leeft, laat inleider Stephen Gray weten. En zijn bloemlezing is er niet een van estórias (vertellingen) maar van histórias (verhalen) – de geschreven traditie.

Zijn keuze leidt tot een veelzijdige bloemlezing: de gekozen verhalen zijn netjes over de regio's verdeeld, en hoewel de bundel geheel Engelstalig is, werd meer dan de helft van die verhalen uit diverse talen vertaald. Niet alleen auteurs die ook in het westen bekend zijn als Naguib Mahfouz, Ben Okri en Nawal el Saadawi zijn opgenomen, maar er zijn ook diverse teksten te vinden die speciaal voor deze bundel werden geschreven. Dat maakt van het boek een staalkaart van een literatuur in beweging en in ontwikkeling – ook al omdat alle verhalen na 1980 zijn geschreven. Gray lijkt dan ook niet de bedoeling te hebben gehad een historisch overzicht te bieden.

Onontkoombaar weerspiegelt het boek de nogal onstabiele politieke situatie in veel van de landen. Er is weinig literair spel te vinden, maar wel veel maatschappelijke betrokkenheid. Sommige stukken krijgen daardoor een te pamfletachtig karakter, zoals Lotfi Akalay's `Colour Blues' en `When a Dog is Worth Nine Children' van Albert Taïeb. Maar daar staan vele fantasierijke, grappige, mooie, poëtische verhalen tegenover. Vooral de combinatie van een harde inhoud en een uitgesproken poëtische stijl lijkt typisch te zijn voor veel Afrikaanse verhalenvertellers.

Het is opmerkelijk dat bij de eindredactie twee verhalen die Gray had uitgezocht zijn gesneuveld. Het verhaal van een beul uit Nigeria en dat over de politie in Rwanda bleken ongeschikt voor het Engelstalige lezerspanel. Gray prijst de moed van de Afrikaanse uitgever om die gruwelijke verhalen toch uit te geven, een houding die Picador blijkbaar niet had. Het is jammer, want nu blijft toch nog de indruk over dat er achter de rijkdom van deze bloemlezing een `donker Afrika' schuilgaat dat voor de Westerse lezer niet te bevatten is.

Stephen Gray (red.), The Picador Book of African Stories. Picador, 286 blz, € 18,13