`Zet niet meteen alle deuren tegelijk open'

Commerciële winst moet ook in de zorgsector mogen. J. Kasdorp, die minister Borst vandaag dit advies gaf, is niet bang voor een tweedeling arm-rijk. ,,Patiëntenzorg blijft de drive.''

Ook Jan Kasdorp van de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RVZ) stond tot voor kort sceptisch tegenover het idee van winst maken in de gezondheidszorg. De typering dat het gaat om goudzoekers die rijk willen worden over de rug van de patiënt, ging hem wel te ver. Maar de angst dat een patiënt mét geld veel beter af is dan een patiënt zonder, zodra de commercie ruim baan krijgt in de gezondheidszorg, leefde zeker ook bij hem.

,,Maar dit is een beeld dat ik absoluut niet heb aangetroffen'', zegt Kasdorp na een uitgebreid onderzoek naar het winstoogmerk in de Nederlandse zorgsector. ,,Geld verdienen is in de meeste gevallen niet het hoogste doel van de commerciële instellingen. Bijna overal staat de patiëntenzorg voorop. Dat is hun werkelijke drive.''

,,Door een gebrek aan capaciteit'', meent Kasdorp, ,,en een tekort aan personeel kan in de reguliere zorg nog slechts beperkt aan de wensen en de behoeften van de patiënten tegemoet worden gekomen. Die schaarste is eveneens van invloed op de kwaliteit van de zorg.'' Op grond van die bevindingen en het gegeven dat alleen al gezien de vergrijzing de vraag naar zorg verder zal toenemen, adviseert de RVZ minister Borst (Volksgezondheid) vandaag dat ook ziekenfondspatiënten toegang moeten krijgen tot de commerciële (ziekenhuis)zorg.

Want de extra capaciteit die nodig is in de komende jaren, kan niet alleen uit de publieke middelen worden gefinancierd. Wendt ook privé-kapitaal aan voor de zorg, adviseert de RVZ. ,,Maar doe het wel voorzichtig en niet in alle sectoren tegelijk'', laat Kasdorp er onmiddellijk op volgen. ,,Want de weerstanden ertegen, zowel in de samenleving als binnen de zorgsector zelf, zijn nog groot. Ervaringen in bijvoorbeeld de thuiszorg hebben geleerd dat het enkele jaren vergt om tot een systeem te komen waarin reguliere en particuliere organisaties naast elkaar opereren.''

Het advies van de RVZ sluit aan bij de verbazing van de Raad van State dat in de gemoderniseerde versie van de wet Ziekenhuisvoorzieningen, die minister Borst bij de Tweede Kamer heeft ingediend, opnieuw de bepaling staat dat een vergunning alleen mag worden verleend aan een zorginstelling zonder winstoogmerk. Kasdorp: ,,De minister propageert tegelijkertijd – bijvoorbeeld in haar plannen voor een nieuw zorgstelsel – dat er een liberalere wind moet gaan waaien en dat de invloed van de rijksoverheid op het reilen en zeilen van zorginstellingen drastisch moet worden beperkt.''

,,Wij zeggen met dit rapport in feite dat de Raad van State gelijk heeft. De volksgezondheid in Nederland is gebaat bij de toelating van instellingen met een winstoogmerk. Mits niet alle deuren tegelijkertijd wagenwijd open worden gezet. En mits de overgang naar een combinatie van commerciële en reguliere zorginstellingen goed wordt geregeld.''

Om dat te bereiken zijn drie zaken volgens de RVZ essentieel:

- Het ministerie van Volksgezondheid moet basisnormen voor de kwaliteit vaststellen.

- De Inspectie voor de Volksgezondheid moet worden uitgebreid, omdat haar taak bij een verdere marktwerking alleen maar zal toenemen.

- De Nederlandse Mededingingsautoriteit moet als marktmeester gaan optreden voor de gezondheidszorg. Liefst in samenwerking met het College Tarieven Gezondheidszorg, zodat er niet alleen toezicht kan worden gehouden op de mededinging, maar ook kan worden ingegrepen bij te hoge prijzen.

,,Hierdoor bereik je'', zegt Kasdorp, ,,dat de positieve instelling die commerciële instellingen nu hebben, er over tien jaar ook nog is.''