Kampioen van Europa

In de winkel vallen de klachten bij de kassa dagelijks te horen. Met de overgang op de euro zijn de boodschappen duurder geworden. Trouwens, niet alleen in winkels zijn de prijzen hoger. Gemeenten hebben de euro-invoering aangegrepen om de parkeertarieven op te schroeven, de horeca om de prijzen van de kleine kaart aan te passen en zelfstandige beroepsbeoefenaren om hun tarieven te verhogen door fraaie afronding naar boven.

De Nederlandse economie groeide het afgelopen jaar nauwelijks (1,1 procent), en desondanks is sprake van aanhoudende prijsstijgingen. Hier klopt iets niet: bij een stagnerende economie hoort geen inflatie. Natuurlijk, er was afgelopen maand sprake van uitzonderlijke omstandigheden, zoals koud weer in Spanje, waardoor de komkommers twee euro per stuk kostten. Maar alles bij elkaar bedroeg de inflatie het afgelopen jaar 4,5 procent en in januari vier procent, waarmee de prijsstijgingen in Nederland bijna twee keer zo hoog zijn als het Europese gemiddelde. Nederland is inderdaad Europees kampioen geworden, zoals de president van De Nederlandsche Bank op 1 januari wenste bij de introductie van de euromunten en -bankbiljetten, maar dan wel Europees kampioen geldontwaarding.

Dat is slecht nieuws. Inflatie is prettig voor schuldenmakers, maar het holt de waarde van spaargeld uit, vermindert de koopkracht en vergroot de druk op looneisen. Het kabinet heeft dit voor een deel aan zichzelf te wijten: de verhoging van de BTW en energieheffingen vorig jaar hebben een prijsopdrijvend effect gehad waarvan de nawerking schromelijk is onderschat. Met het oog op de prijsaanpassingen die zich bij de invoering van de euro zouden voordoen, had het kabinet met vooruitziende blik moeten besluiten af te zien van de BTW-verhoging, of deze alsnog moeten terugdraaien. Maar dat zat er politiek niet in, want de PvdA en de VVD hadden elkaar bij de belastingherziening van 2001 gevonden op een verlaging van de inkomstenbelasting en gelijktijdige verhoging van de belasting op consumptie en energiegebruik. Daarvan plukt men nu de zure vruchten.

Het CDA heeft inmiddels de inflatie als politieke achilleshiel van minister Zalm (Financiën) ontdekt. CDA-leider Balkenende wees er gisteren tijdens een campagnespreekbeurt met recht op dat Zalm begin vorig jaar beweerd had dat de inflatie zou dalen. Dat is niet gebeurd en Zalm is volgens Balkenende veel te laconiek gebleven over het inflatiepeil. De komende maanden zullen veel mensen merken dat ze in het nieuwe belastingstelsel over hun spaargeld en vermogen meer moeten betalen dan ze aan rendement, gecorrigeerd voor inflatie, hebben ontvangen. Waar de populariteit van het paarse kabinet goeddeels te danken is aan voorspoedig economisch nieuws, kan dit een gevoelig punt worden in de komende verkiezingsstrijd. Het is er belangrijk genoeg voor.