Bierfestijn scandeert Stoiber naar Berlijn

Aswoensdag is op de Duitse kalender een politieke feestdag. Vrijwel alle partijleiders verzorgen optredens voor eigen parochie. De conservatieve kanselierskandidaat Stoiber begon in Passau zijn verkiezingscampagne.

Na een performance van twee uur en 23 minuten scandeerden meer dan 9.000 mensen gisteren in de Nibelungenhalle in Passau om een toegift. Op het podium geen popster, maar een oudere politicus met wit haar. Van hun Edmund Stoiber kunnen ze bij de Beierse CSU niet genoeg krijgen.

Maar ,,der Edi'' wil meer. De al jaren gevierde minister-president van Beieren wil naar Berlijn. Met een toespraak over economie en gezinsleven, doorspekt met vaderlandsliefde en regionaal patriottisme, probeerde kanselierskandidaat Stoiber zijn fans ervan te overtuigen dat hij in de strijd met bondskanselier Gerhard Schröder een serieuze kans maakt. In de peilingen liggen kanselier en uitdager vrijwel nek aan nek.

Aswoensdag is op de Duitse kalender een politieke feestdag. De sterren van Berlijn, met in hun gevolg honderden journalisten, zakken op de eerste dag na carnaval af naar het stroomgebied van de Donau om hun woord te verkondigen en zo veel mogelijk seconden in het avondjournaal te scoren. De bondsdagverkiezingen van komend najaar gaven het jaarlijkse ritueel gisteren extra glans: in Passau gingen de verkiezingscampagnes pas echt van start.

Daarom sprak lijsttrekker Guido Westerwelle van de liberale FDP gisteren elders in Passau over de voorwaarden waarop hij dit najaar een coalitieverdrag wil tekenen en sneerde Joschka Fischer, de Groenen, dat de redes van Stoiber net zo lang zijn als die van Fidel Castro. Stoiber is een iezegrim op wie Duitsland niet op zit te wachten, zei minister van Binnenlandse Zaken Otto Schilly (SPD) in het 30 kilometer stroomopwaarts gelegen Vilshoven.

Maar eigenlijk is de politieke Aswoensdag een CSU-aangelegenheid, in de jaren vijftig populair gemaakt door wijlen Franz Josef Strauss. Ook nu nog is Strauss in Passau aanwezig. Op de bierpullen, 40 euro per stuk, staat zijn beeltenis naast die van zijn leerling Edmund Stoiber. Een kleine buste van de man die met dwepende, populistische toespraken naam maakte doet 44 euro. Stoiber plaatste zich gisteren in de traditie van Strauss, zonder diens opruiende retoriek over te nemen. In 1980 lukte het Strauss niet het kanselierschap te veroveren. In het nuchtere, protestantse en progressievere noorden kreeg de katholieke houwdegen destijds geen voet aan de grond. De leerling is vastbesloten de meester te overtroeven.

Als Stoiber even na tienen de zaal binnenkomt – het officiële programma spreekt van ,,de intocht'' – gaan de lichten uit en de schijnwerpers aan. De fanfare speelt marsmuziek, veiligheidsmensen en fotografen omstuwen de verbale gladiator. De sfeer zit er dan al goed in. De hal is sinds 7 uur 's ochtends open, de tapkranen leveren het bier per liter. Buiten, in de regen, volgen honderden de toespraak op een beeldscherm omdat de zaal overvol is. Binnen wordt politiek een opwindend en rumoerig volksfeest, in een melange van mannenzweet, rook en bierdampen.

Met het oog op de landelijke kiezers is de enscenering van het Beierse feestje aangepast. De bar ging later open dan in voorgaande jaren en Stoiber verscheen in pak-met-das en niet zoals gebruikelijk in regionale klederdracht. Het hoedje met de veer bleef in de kast.

Stoiber moest gisteren twee politici in één speech onderbrengen. De conservatieve politicus die zijn aanhang op een feestje moest trakteren en de landelijke kandidaat die afhankelijk is van de zwevende kiezers in het midden en vooral niet al te populistisch mag overkomen. Nationalisme – ,,Ik ben niet machtsgeil, ik wil mijn vaderland dienen'' – en een eerbetoon aan het gezin – ,,Ik ben er trots op al 34 jaar met dezelfde vrouw te zijn getrouwd'' – waren voor de lokale partijbonzen. De soms technische en bij vlagen dorre analyses van Schröders vermeend falende economisch beleid moesten Stoiber als kandidaat van het midden profileren.

Stoiber zette zijn opponent neer als een man die niet weet wat hij wil en niet capabel genoeg is het land te leiden. De werkloosheid krijgt hij niet in toom, de economische groei smoort hij in bureaucratie en overdadige sociale wetgeving. Duitsland, ooit trotse economische supermacht, is dankzij Schröder het zorgenkind van de Europese Unie dat alleen met machtsvertoon aan een officiële reprimande van Brussel kan ontkomen en daarmee de kracht van de euro ondermijnt. ,,Berlijn, Berlijn, Stoiber naar Berlijn'', scandeerde de zaal.

Alfred Seidl, volslank, grijze sik, zit al sinds 7.30 uur aan een lange tafel in het speciaal beveiligde gebied rondom het podium. ,,Wij Beieren worden altijd als dommige, gezellige bierdrinkers afgeschilderd, maar dit is een serieuze bijeenkomst'', zegt hij als Stoiber is uitgesproken en duizenden het volkslied aanheffen. Seidl pinkt een traantje weg: ,,De toekomst van het hele land staat op het spel.''