Schijndel steggelt over theater

Het Brabantse dorp Schijndel is niet onverdeeld gelukkig met het gebaar van multimiljonair Hans Brus: een nieuw theater in het centrum. Tegenstanders vinden het een loos gebaar.

Schijndel heeft een theater nodig. Bewoners en bestuur van het Brabantse dorp vinden dat al jaren. Multimiljonair Hans Brus (54), die er is geboren en getogen, vindt dat ook. Voor bijna 19 miljoen euro wil hij zijn dorp een hypermoderne, multifunctionele `theatermachine' schenken, te bouwen naar een ontwerp van architect Willy Maas op de plek van voormalig zalencomplex `Peer Wouters' in hartje centrum. De liefst 28 theaterverenigingen van Schijndel (23.500 inwoners) zouden er kunnen optreden, de filmclub zou er films kunnen draaien en er zouden professionele voorstellingen uit het land naartoe kunnen komen. Daarvoor moesten de bewoners tot nu toe reizen.

,,Een fantastisch aanbod'', zegt Henk Roozendaal (PvdA), de wethouder van Cultuur. Maar in Schijndel klinkt ook gemor. Er wàs immers al een gebouw uitverkoren als theater van de toekomst: de oude City bioscoop uit de jaren veertig, die nodig aan renovatie toe was. Sinds 1993 zwaaiden jonge ondernemers Peter Sanders en Arie van den Brand er de scepter, en dat liep aardig: ze draaiden er kinderfilms, en organiseerden voor de jongeren concerten en avondjes stand up-comedy. Maar ze droomden van meer. In nauw overleg met de wethouder schreef het tweetal plannen om van het City Theater een echt theater te maken, met een groot podium, honderden stoelen en zijzelf als directeursduo.

Het plan zoals ze dat ze vorig jaar aan het college van B&W presenteerden was `schitterend', volgens Sanders. Het behelsde een verbouwing van het City Theater à 9,3 miljoen euro en een jaarlijkse gemeentebijdrage van 3 ton. ,,Dat is niet veel, vergeleken met wat gemeenten als Uden en Veghel in hun theaters stoppen. Daar neemt de gemeente ook de exploitatie voor z'n rekening, hier zouden wij dat doen.''

Na een lange reeks vertragingen, door Sanders samengevat als `politiek getouwtrek' binnen het college, zou op 26 november 2001 over het nieuwe theater worden gestemd. ,,Ons plan zou het halen, dat wisten we gewoon'', zegt Sanders. ,,De wethouder stond achter ons, en alle toneelverenigingen ook. Die hadden zich verenigd in het Actie Comité Theater, omdat ze het uitstelgedrag van het gemeentebestuur zat waren.'' Tot verbazing van de aanwezigen kwam burgemeester Opsteegh die avond op de proppen met een brief van Brus, bekend van de beursgang van zijn telecombedrijf Datelnet in 2000 (winst: 150-170 miljoen gulden) en zijn kortstondige, rumoerige voorzitterschap van voetbalclub FC Den Bosch. Brus wilde `iets terugdoen voor zijn geboortedorp', schreef hij. De torenhoge kosten van zijn supertheater nam hij geheel voor eigen rekening, tegen een gemeentebijdrage van 110.000 euro per jaar.

Euforie en verbazing alom, maar de PvdA-fractie sputterde tegen. Werd zo het City Theater, toch een lokale trots, niet gepasseerd? De PvdA stelde voor om de podiumfunctie in tweeën te splitsen: kleine producties naar City, grote naar Brus. Het overleg hierover liep vast. Na twee weken toog de burgemeester persoonlijk naar Brus. De uitkomst: zijn theater zou het enige van Schijndel worden. Géén podiumkunsten in het City Theater dus. Maar Brus trok nu elk verzoek om subsidie in en vroeg alleen nog om de nodige vergunningen. De toneelclubs gaf hij 49 dagdelen, de filmclub 15, en de nieuw op te richten `Theater Schijndel BV' zou voor de rest zorgen. Vorige week ging het college unaniem akkoord met dit plan inclusief de PvdA-wethouder Henk Roozendaal.

Die ontkent desgevraagd dat hij gezwicht is voor het grote geld. ,,De PvdA heeft altijd gezegd: laat Brus maar bouwen. Als een inwoner aanbiedt om gratis zo'n theater neer te zetten, kun je dat als bestuurder niet weigeren. In het huidige voorstel wordt de maatschappelijke functie van het City Theater wel erkend. Het zal deel uitmaken van jongerenbeleid.'' Wat gebeurt er met de voor het theater gereserveerde miljoenen, die nu onaangeroerd blijven? ,,Misschien kan een deel daarvan naar jongerenbeleid'', zegt Roozendaal. ,,Dat heb ik ook in mijn portefeuille.''

Het eindoordeel over het plan-Brus wordt eind februari geveld op een extra gemeenteraadsvergadering. ,,Brus wint dat natuurlijk'', zegt Sanders gelaten. ,,Dat wist hij vanaf het begin. Die subsidie van anderhalve ton was voor hem een schijnbedrag. Hij doet dit alleen om te showen wat hij heeft, dat zie je zo. Ik wed dat hij straks twee keer per jaar in dat theater zal komen.'' Een woordvoerster erkent dat de weldoener `niet per se een theaterliefhebber': ,,De heer Brus wil zich niet met het culturele aanbod bemoeien. Daarvoor heeft hij vakmensen op het oog. Het gaat hem om het gebaar naar de gemeente.''