Israëlische lobby heeft wind mee in VS

De pro-Israëlische lobby in de VS, de AIPAC, heeft een grote invloed in Washington. Zij neemt vooral een rechtse positie in; premier Rabin zette zij indertijd de voet dwars.

,,Soms krijg ik de vraag of iemand in de Amerikaanse politiek tegen de pro-Israëlische lobby, de AIPAC (American Israel Public Affairs Committee), op kan. Ja, dat is mogelijk, maar die persoon moet nog worden geboren'', zegt Khalil Jahsan een beetje zuur lachend. Hij is van de tegenpartij, als vice- voorzitter van het ADC, het Amerikaans-Arabische Comité tegen discriminatie. In die functie opereert hij als lobbyist voor de Palestijnse zaak in Washington.

Khalil Jahsan werd in Nazareth geboren en zet zich in de VS al twintig jaar in voor de Palestijnse zaak. ,,Geen andere pressiegroep heeft zoveel invloed op de Amerikaanse politiek als de AIPAC'', zegt hij. Jahsan ziet de AIPAC als een uiterst effectieve, goed geoliede machine waarachter veel joods kapitaal staat. Hij zegt dat 60 procent van het geld voor Democratische kandidaten voor lokale en nationale verkiezingen van joden komt, terwijl de Republikeinen tegen 30 procent voor hun kandidaten uit joodse bronnen halen. In het verleden ging volgens Jahsan het joodse geld voornamelijk naar Democratische kandidaten.

De pro-Israëlische krachten in de Amerikaanse hoofdstad hebben niet alleen een belangrijke rol gespeeld in het demoniseren van de Palestijnse leider Yasser Arafat in Washington, maar sturen volgens hem nu ook aan op een Amerikaanse aanval tegen Irak. ,,De AIPAC is volledig in dienst van Israël'', stelt hij vast.

M.J. Rosenberg, vroeger medewerker van senator John Toney uit Californië en ruim vier jaar in de AIPAC-staf, nuanceert dat beeld. Hoewel de AIPAC de schijn wekt altijd de Israëlische regeringspolitiek in Washington te steunen en uit te voeren weet Rosenberg beter. ,,Achter die façade gaat een rechtse positie schuil die, zoals ten tijde van het premierschap van Rabin het geval was, Israëls regeringsbeleid de voet dwars kan zetten'', zegt hij. ,,De AIPAC steunt altijd de rechtervleugels in onze regeringen'', zegt hij. Rabin was zo geïrriteerd over de tegenstand die hij vanuit de AIPAC tegen zijn vredesopening naar Yasser Arafat in het akkoord van Oslo ondervond, dat hij besloot een `tegenpressiegroep' te vormen, het Israel Policy Forum (IPF). Rosenberg staat aan het hoofd van IPF. Hoewel rijke Amerikaanse joden deze pressiegroep financieel op de been houden, geeft Rosenberg toe dat zij veel van haar invloed aan de AIPAC heeft moet prijsgeven.

Rabin en ook Shimon Peres ondervonden indertijd dermate sterke tegenwind van de AIPAC tegen hun vredespolitiek dat zij ook probeerden Steve Rose, een topfiguur in AIPAC, wegens zijn rechtse ideeën over het Israëlisch-Palestijnse conflict uit deze pressiegroep te wippen. ,,Zij liepen echter vast op de tegenstand tegen hun interventie in de AIPAC'', zegt Rosenberg. Steve Rose trekt nog steeds aan de touwtjes van de AIPAC. Hij is heel zuiver afgestemd op de anti-Palestijnse politiek van premier Sharon. ,,In naam van Israël werken deze lieden tegen Israël'', stelt Rosenberg lachend doch bitter vast. ,,De tragiek is dat dit de opinie van de Amerikaanse joden in het algemeen weerspiegelt'', zegt hij.

Evenals Khalil Jahsan van het ADC wijst Rosenberg op de macht die pro-Israëlische columnisten als William Safire en anderen over de meningsvorming in Washington uitoefenen over het conflict in het Midden-Oosten. Lewis Roth van de Amerikaanse Vrede-nu beweging constateert dat zijn pressiegroep nog nauwelijks aan het woord komt in Washington. ,,Veel joodse organisaties hier dansen naar het pijpen van Likud'', zegt hij. ,,We hebben het nu heel erg moeilijk om gehoor te vinden voor de vredesideeën van Vrede-nu. De Palestijnen zijn bijna persona non grata in Washington.''

Ook hij is zich bewust van Israëlische invloed via de AIPAC, maar ook rechtstreeks, op de Amerikaanse politiek om het regime van de Iraakse president Saddam Hussein ten val te brengen. ,,In het Witte Huis en het Pentagon zijn nogal veel lieden die een oorlog tegen Irak willen'', zegt hij. Hij denkt in dit verband aan de onderminister van Defensie Paul Wolfowitz, en invloedrijke defensiespecialisten als Richard Perle en Douglas Feith. ,,Feith geeft zelfs geld aan Israëlische nederzettingen in bezet gebied'', zegt Rosenberg.

Wegens de toenemende indirecte en rechtstreekse invloed van pro-Israëlische krachten op de Amerikaanse politiek sedert de aanslagen van 11 september heeft premier Sharon volgens Rosenberg vrij spel tegen Arafat. Een andere zeer invloedrijke pro-Israëlische lobbyist, die op anonimiteit staat, beaamt dat de Israëlisch-Amerikaanse betrekkingen ,,nog nooit zo hecht zijn geweest als nu het geval is.'' Hij legde indertijd een verzoek om zich aan het hoofd te stellen van de AIPAC neer omdat hij zich niet kon en kan verenigen met Israëls nederzettingenpolitiek, die AIPACs zegen heeft.

De overstap van joden naar het kamp van president George Bush is volgens hem een van de redenen voor de liefdesaffaire tussen Washington en Jeruzalem. ,,Sharon moet echter op zijn tellen passen en met zijn felle politiek tegen Arafat rekening houden met de bredere Amerikaanse belangen in het Midden-Oosten. Israël staat nu aan de top, maar het kan even snel vallen als het bovenkwam'', zegt deze oudgediende in het lobbywerk in Washington.

Jahsan van ADC zegt het wat scherper: ,,Er is geen grote liefde tussen Bush en de joden zoals die bloeide tijdens het tijdperk-Clinton''. ,,Achter gesloten deuren laten politici hier die onder druk staan van de AIPAC zich heel fel in antisemitische bewoordingen uit'', zegt hij. ,,Ze zijn het zat voor herverkiezing naar het pijpen van de AIPAC te moeten dansen.''