Gekleurd door de oorlog

Kan een vrouw die de vijftig is gepasseerd een kind krijgen? Het gebeurt wel eens, en de medische wetenschap heeft het mogelijk gemaakt dat het vaker zal gebeuren. Het gebeurt ook in Qui Vive, de nieuwe film van Frans Weisz, alleen is het daarin niet het personage dat boven de vijftig is, maar de actrice die haar speelt. Marjon Brandsma (1943) speelt in deze film de veel jongere Dory, die bevalt van een zoon, en door haar rol heen zie je haar rimpels. Suspension of disbelief is onmogelijk.

Frans Weisz had goede redenen om de rol van Dory toch door Brandsma te laten spelen. Qui Vive is een vervolg op Leedvermaak (1989), en wordt door dezelfde acteurs gespeeld als deze film. In Qui Vive, dat eigenlijk alleen te volgen is met een verse herinnering aan Leedvermaak, is te zien hoe het verder is gegaan met de personages uit die film, een joodse familie en hun aanhang, die in de eerste film omstreeks 1970 bijeen waren op een huwelijksfeest en nu ergens in de jaren tachtig de dood van de moeder meemaken. De oorlog blijkt nog steeds – in de film wordt eens te meer duidelijk dat het niet anders kan – hun gedrag te kleuren. Van de zoon die Dory krijgt vraagt ze zich bijvoorbeeld het meest af of hij op haar vader lijkt, die ze nooit gekend heeft omdat hij in Auschwitz is vermoord.

De rimpels van Dory zijn theatraal. Het is vreemd en het stemt een beetje melancholiek om ze in close-up op het doek te zien. Brandsma was Dory ook al op het toneel, in 1982 in het beroemde stuk van Judith Herzberg waarop Weisz film is gebaseerd, en in 1995 in het veel minder losmakende Rijgdraad, dat nu als film Qui Vive heet.

Rijgdraad werd voor de filmversie door Herzberg en Weisz ingrijpend herschreven. Toch blijft het toneelstuk meer door de film heen schemeren dan bij Leedvermaak het geval was, misschien ook omdat Qui Vive minder mooi is gefilmd en gestileerd dan bij Frans Weisz gewoon is. Qui Vive wankelt steeds tussen film, toneel en werkelijkheid. Ook van de dingen die het meeste indruk maken, en dat blijven de zinnen van Herzberg, is niet duidelijk waar die vaste grond onder de voeten hebben. Onderduikmoeder Riet meldt tijdens een diner dat ze op een cursus schrijven over de Holocaust zit. De lessen worden niet gegeven door een joods iemand, gelooft ze, maar wel zoiets. Een bijzonder iemand, iemand uit de Randstad. Met zo'n zin laat Qui Vive je lang zitten.

Qui Vive. Regie: Frans Weisz. Met: Kitty Courbois, Peter Oosthoek, Catherine ten Bruggencate, Pierre Bokma, Rijk de Gooijer, Marjon Brandsma, Edwin de Vries, Annet Nieuwenhuijzen. In 9 bioscopen.