Dolen door een wereld van logo's

Wat doe je als je in een cultuur opgroeit die uitblinkt in stompzinnigheid? Sommigen merken het niet, sommigen zwelgen erin, sommigen walgen ervan. Zwelgen doen de jongens die Kevin Smith in zijn films portretteert, jongens die Star Wars verafgoden, fast food de status van haute cuisine geven en het liefst in een mimimall zouden wonen. Walgen doen de meisjes in Ghost World. Ze doen hun best om dingen te vinden die anders zijn, zoals rock 'n roll uit de jaren zestig uit India, tweedehands omajurken en maskers uit de seksshop. Maar helemaal ontkomen aan de shopping malls en fastfood joints kunnen ze niet. Hen rest dan niets anders dan wat ze zien, meemaken en zijn te ironiseren en anderen het leven zuur te maken omdat ze niet zo slim zijn als zij. Enid en Rebecca doen aan het begin van de film eindexamen en weten verder niet wat ze met het leven aanmoeten. Enid ligt 's avonds op haar bed wel eens te huilen en Ghost World is zo goed dat je haar uitlacht en met haar meehuilt. Zoals ze daar ligt met die natte wang toch niet van de wereld afgekeerd. Maar zo'n verwelkt boeddhistisch beeld als het in de wind waaiende plastic zakje uit American Beauty zou haar geen troost bieden.

Ghost World is een film van Terry Zwigoff, die eerder een bejubelde documentaire maakte over striptekenaar Robert Crumb. Ghost World is gebaseerd op een strip van Daniel Clowes, die minder uitbundig is en minder goed is getekend dan het werk van Crumb maar wel dezelfde afwijzing van de massacultuur ademt. Clowes heeft oog voor bizarre details en oor voor merkwaardige zinnen. Hij is even zachtaardig als misantropisch, een niet vaak voorkomende combinatie. Voor het scenario van Ghost World werden beide makers gisteren genomineerd voor een Oscar. Zwigoff verfilmde het zonder al te veel poespas in lange, statische shots, die in de verte vaak nog evenveel te bieden hebben als dichtbij. De meisjes dolen in hun afwijkende outfits door een wereld die alleen nog uit rechthoeken met logo's bestaat alsof de toekomstvisie van Mondriaan gruwelijk werkelijkheid is geworden.

Het mooiste van Ghost World is dat het levensgevoel dat erin aan bod komt, en dat in Amerikaanse films zelden zo aan bod komt, niet bekritiseerd wordt en niet geromantiseerd. In de film valt Enid (wonderlijk geweldig gespeeld door Thora Birch, die ook al zo goed was als de dochter in American Beauty) voor een loser van middelbare leeftijd (Steve Buscemi, minder verrassend al net zo geweldig hoe zo'n zielloze bandplooibroek net niet van zijn heupen valt) omdat hij `niets heeft wat ik haat. Deze Seymour verzamelt 78 toeren platen en oude affiches maar gelukkig is hij van zijn leven buiten de mainstream niet geworden. Ik haat mijn hobby's, zegt hij als Enid hem ermee complimenteert. Er echt buiten staan is ook niet alles. Het is ook niets.

Ghost World. Regie: Terry Zwigoff. Met: Thora Birch, Scarlett Johansson, Steve Buscemi, Brad Renfro, Illeana Douglas. In: 7 bioscopen.