Boskma schreef `Achterberg'-gedichten

De twee onbekende Achterberggedichten in het nieuwe poëzietijdschrift Awater zijn geschreven door Awaterredacteur en dichter Pieter Boskma. De bekentenis volgt op de twijfel die twee Achterbergvorsers vorige week uitten over de echtheid van de gedichten na een analyse van woordgebruik, enjambement, metrum en strofenomvang.

`Het gevonden manuscript' vormt een klassiek geval van literaire misleiding. Blijkens de argeloze reacties in de kranten blijkt de valstrik nog te werken. De gedichten `Deling' en `Droomijs' zouden zijn gevonden in de nalatenschap van de ,,hoogbejaarde tante van de vinders van doos'', samen met een briefje van Gerrit Achterberg aan de onbekende `J.K.' En hoe bestaat het: de `familie' stuurde de gedichten op aan het nog niet bestaande Awater. Het was, zoals de redactie beaamt, ,,te mooi om waar te zijn''.

,,Aan het bijschrift was de ironie denk ik wel af te zien'', stelt vervalser Pieter Boskma. De redactie had ongepubliceerde gedichten van Ida Gerhardt in haar bezit en wilde ook graag werk van Achterberg afdrukken, een volgens hen ,,dierbare en bewonderde dichter''. Boskma: ,,Aangezien we geen ongepubliceerde gedichten van hem hadden, besloten we ze zelf te maken. Het begon als een hommage en het is uitgelopen op een geslaagde grap. De bedoeling was om ons de Achterbergjes niet te snel te laten afsnoepen, maar de zaak werd erg serieus genomen. Dat heeft ons aangenaam verrast. De namaak lag er eerder te dik op, want ik had met opzet enkele ongerijmdheden toegelaten.''

De Achterbergvervalsing komt niet uit onverdachte hoek. De dichters in de Awaterredactie hebben een reputatie op het terrein van literaire verlakkerij. Boskma `debuteerde' enkele jaren terug als Laura van der Galiën met Zeventien. Classicus Ilja Leonard Pfeijffer vertaalde in zijn debuutbundel een niet-bestaand dertiende gezang van Pindarus. Komrij publiceerde Onherstelbaar verbeterd, een bundel pastiches en parodieën. Boskma: ,,En Menno Wigman heeft eens een zogenaamde Rilke-bewerking uitgebracht.'' Lachend: ,,We zijn een mooi stel oplichters bij elkaar.'' Weer ernstig: Gerrit Komrij kwam met de nagelaten gedichten van Ida Gerhardt die ook in Awater staan. Misschien is het verstandig dat daar ook eens iemand naar kijkt...''

Op de vraag naar de herkomst van de Gerhardtgedichten wil Komrij niet ingaan. Vanuit Portugal heeft hij de affaire ,,licht geamuseerd'' gevolgd. ,,Maar,'' zegt hij, ,,het lijkt wel of niemand meer de humor van literatuur inziet''.

Redacteur Pfeijffer vreest niet dat de geloofwaarigheid van het blad in het geding is. ,,Een blaadje als Awater moet speels zijn. En als een dichter wat zegt, dien je altijd op je hoede te zijn.''

Boskma schreef de Achterberggedichten ,,al bladerend door het verzameld werk''. ,,Het viel nog niet mee hoor. Bij het tweede gedicht ging mijn eigen stem toch meespreken. Er kwamen ook eigentijdse toetsen in `Droomijs' en de doorrijmende regels maken van de tweede en derde strofe bijna een rap.''

De literatuurwetenschappers Peter de Bruijn en Fabian Stolk, die beiden promoveerden op Achterberg, spraken vorige week van ,,zeer kunstige, treffende nabootsingen, met af en toe fraaie vondsten waarvoor Achterberg zich niet zou hoeven schamen.'' Boskma heeft alle respect voor hun doortastende analyse. ,,Ik hoop dat ik ze enkele genoeglijke uurtjes heb bezorgd. Het zijn uiteindelijk mooie gedichten geworden en daar gaat het toch om in de poëzie.''

Stolk is niet verrast over de onthulling: ,,Het was spannend om de vervalsing met literaire argumenten aan te tonen, maar uiteindelijk waren we vrij zeker van onze zaak. Ook de spelling en de bewering dat de gedichten als typoscript werden opgestuurd klopten niet. Wij dateerden de gedichten voor 1946. Dan zou de spelling De Vries-Ter Winkel moeten worden gevolgd. `Deling' hoort dan met twee e's en `mateloze' met twee o`s. In die tijd schreef Achterberg brieven aan intimi altijd met de hand.''

De wetenschappers Stolk en De Bruijn zetten hun voorgenomen publicatie over de vervalsingen in het Jaarboek Gerrit Achterberg gewoon door.