Voetbal maakt hét verschil in probleemwijk

In de Engelse stad Sheffield wordt de voetbalsport gebruikt als wapen in de strijd tegen maatschappelijke problemen in grote steden. Want voetbal verenigt, racisme verdeelt.

Sheffield, Cubana Bar, vrijdagnacht. How does it feel to be on your own? With no direction home? Like a complete unknown? Just like a rolling stone. Howard Holmes, 55-jarige rocker, stuurde de song van Bob Dylan and The Band met hese stem de rokerige kroeg in.

Het was de toegift van zijn band Hanging on to Harry, die stomende rythm & bluesklassiekers had afgewerkt als Unchain my Heart, Jumpin' Jack Flash en River Deep, Mountain High. Howard Holmes is coördinator van het project Football Unites, Racism Divides (FURD) van Sheffield United en in die hoedanigheid gastheer van de Football Against Racism in Europe-conferentie.

De tekst van Like a Rolling Stone lijkt op het lijf geschreven van sommige medewerkers van FURD. De voetbalcoaches Luis Silva en Ahmed Abdi Jama werken met kinderen uit het omliggende getto en zijn zelf asielzoekers. Silva, een begenadigd middenveldstrateeg, ontvluchtte in 1975 het Chili van Pinochet. Hij weigerde het lot te delen van Victor Jara, de romantische protestzanger die in het vervloekte stadion van Santiago – net als veel anderen – door de soldaten van de dictator werd doodgemarteld. Jama, een scorende spits, ging in 1991 op de loop voor de burgeroorlog in Somalië. Beide mannen belandden in Sheffield en accepteerden in 1995 het aanbod van FURD en de plaatselijk United Football Club.

Sheffield is het historische hart van het moderne voetbal. De roestige staalstad herbergt met FC de eerste club ter wereld. De balorige Sheffield Soccer School experimenteerde met nieuwe spelregels en lag voortdurend in de clinch met de toen nog prille voetbalbond. De thuishaven van United, Bramall Lane, is het oudste voetbalstadion. De club is er sinds 1889 gehuisvest, zoals het antieke houten dak fier aanprijst. En ook de cultfilm When Saturday Comes, over het leven van de profvoetballer die als working class hero ten onder gaat aan rock 'n roll, drank en vrouwen, speelt zich in en rond het stadion af.

Met FURD, gelanceerd in 1995, innoveerde Sheffield opnieuw. Het project is gehuisvest in het businessgedeelte van de club. Het groeide uit fondsen van de internationale actie Cities Against Discrimination van de Europese Unie. Het partnership wordt gevormd door een unieke mix van supportersvereniging, voetbalclub, stadsbestuur, politiediensten, scholen, kerken en centra van de Afro-Caribische en Aziatische gemeenschappen.

Howard Holmes nam destijds het initiatief. De voormalige jongerenwerker kent de donkere zijde van Sheffield Steel, zoals Joe Cocker zijn geboortestad heeft bezongen, als zijn broekzak. Hij voelt de polsslag van de probleembuurten feilloos aan. De steegjes rond het stadion lijken, bijna als vanzelfsprekend in Engeland, op Coronation Street. Wie er geboren wordt, kampt van kindertijd af met een handicap.

De oude, witte, arbeiderswijk rond het stadion is zeer multicultureel geworden. Howard Holmes: ,,Het dreigde fout te gaan toen rechts-radicale hooligans twee Aziatische jongens aftuigden. Een wraakactie liep uit op een massale vechtpartij. Toen grepen we in.''

En ze stichtten FURD. Of: voetbal verenigt, racisme verdeelt, een uniek samenlevingsproject. Holmes, Silva en Jama kregen het gezelschap van nog negen andere collega's. Zoals Lisa Sultanti, Pakistaanse, die zich ontfermde over het educatieve part en het onderdeel Women in football. Daarmee werden de traditioneel moeilijk benaderbare Aziatische meisjes aangemoedigd om te sporten. Sheffield United ontwikkelde het idee van het `ticketschema'. Per thuiswedstrijd deelde de directie van de club vijftien gratis tickets uit aan gekleurde jongeren. Zo bezochten per jaar duizend kinderen, die anders nooit in het stadion zouden komen, een voetbalwedstrijd.

De plaatselijke pubteams werden ingeschakeld in de campagne Reducing Racial Harassment: verminder de racistische pesterijtjes en breng kleur in je elftal. De onderwijsgemeenschap trok van leer met een op voetbal gebaseerd plan van Anti-Racist Education. Welzijnswerkers gingen met de zogenoemde streetkick-methode de sociale uitsluiting van jongeren in de gemarginaliseerde wijk van Shirecliff te lijf. De kunstenaars participeerden met Lovebytes Digital Arts Festival, waarin dichters kinderen poëzie aanleerden. De voorbije zeven jaar zijn de verschillende gemeenschappen in Sheffield naar elkaar toegegroeid, met voetbal als katalysator.

Zaterdagmiddag, in het Bramall Lane Stadium: ,,Het voetbal kan de maatschappelijke problemen niet oplossen'', zegt Howard Holmes. ,,Maar Football Unites, Racism Divides maakte wél het verschil.'' En vervolgens moedigde hij vanaf de Kop tribune luid zijn favoriete club Sheffield United aan in een ouderwetse Engelse voetbalwedstrijd.