Schröder boekt succes met powerplay

De Europese waarschuwing aan Duitsland gaat niet door. Het compromis geeft alle betrokkenen een beetje gelijk.

Schade beperken, gezichten redden en toch de geloofwaardigheid van het Stabiliteits- en Groeipact bewaren – en daarmee de euro overeind houden. Dat was gisteravond de helse opdracht van de twaalf ministers van Financiën van de Eurogroep.

Dat de `vroege waarschuwing' van de Europese Commissie aan Duitsland, over het oplopende begrotingstekort, van tafel moest – en daarmee tegelijk de waarschuwing aan Portugal – was in Brussel al langer duidelijk. Bondskanselier Gerhard Schröder had er, met naderende verkiezingen, een politieke kwestie van gemaakt. En dat terwijl Duitsland in 1997 initiatiefnemer was van het stabiliteitspact, dat gevreesde budgettaire losbandigheid van zuidelijke landen moest intomen. Berlijn speelde de afgelopen week powerplay en lobbiede volgens ingewijden zwaar bij andere EU-lidstaten. Volgens de bondskanselier had de Commissie ,,andere'' dan economische motieven gehad met haar reprimande.

Eurocommissaris Pedro Solbes had eerder gezegd dat de ,,geloofwaardigheid'' van het stabiliteitspact en van de beleidscoördinatie in de eurozone in het geding was. Vannacht constateerde dezelfde Solbes dat een ,,goed compromis'' was bereikt. Hij meende dat de beloftes van Duitsland en Portugal over het streven naar begrotingsevenwicht in 2004, zoals eerder afgesproken, beantwoorden aan ,,de essentiële zorgen'' die de Europese Commissie met haar `gele kaart' tot uitdrukking had gebracht.

De informele Eurogroep was er alles aan gelegen consensus te bereiken om zo te voorkomen dat vandaag in de voltallige Ecofin, waarin ook de niet-eurolanden Groot-Brittannië, Zweden en Denemarken meedoen, lange discussies zouden ontstaan. ,,Er moest een duidelijk signaal komen'', aldus een Europese diplomaat. De Ecofin stemde vanmiddag, zoals verwacht, in met het compromis. De Britse minister Gordon Brown behoort tot de ferventste medestanders van Duitsland. Groot-Brittannië heeft z'n eigen motieven voor deze steun. Minister Brown is gebeten op de Commissie, omdat zij kritiek heeft op de gevolgen van investeringen in publieke diensten voor het Britse tekort.

Dat het overleg in Brussel tot in de nacht duurde kwam mede omdat de in Latijns Amerika verblijvende Duitse bondskanselier bij tijd en wijle moest worden geraadpleegd over de compromisformule. Bovendien moest de Europese Commissie tevreden worden gesteld. [Vervolg WAARSCHUWING: pagina 19]

WAARSCHUWING

'Meer schade Stabiliteitspact voorkomen'

[Vervolg van pagina 1] De aanwezigheid van Commissie-voorzitter Romano Prodi onderstreepte dat er ook voor haar veel op het spel stond: haar rol als bewaker van het Europese verdrag. Louter de `gele kaart' met een blokkerende minderheid wegstemmen – wat had gekund – was daarom geen echte optie.

Een stemming over de `gele kaart' was bovendien onaantrekkelijk, omdat de Ecofin de afwijzing dan, zoals het pact voorschrijft, in een publieke verklaring had moeten motiveren. Dat was volgens diplomaten in Brussel een moeilijke exercitie geworden, waardoor het Stabiliteits- en Groeipact nog meer schade zou hebben oplopen.

Bovendien zou dan ook Portugal ongeschonden wegkomen, omdat het politiek onhaalbaar was het `grote' Duitsland wel en het `kleine' Portugal niet te vermanen. Vorig jaar kreeg Ierland, dat zich gisteravond in het debat opvallend op de vlakte hield, wel een officiële `aanbeveling' wegens de oplopende inflatie. Portugal had de `gele kaart' volgens velen nog meer verdiend dan Duitsland. Het tekent volgens diplomaten het politieke karakter van de deal die in Brussel is bekokstoofd.

Volgens de gemeenschappelijke ontwerpverklaring, waarmee de Ecofin vandaag heeft ingestemd, heeft de Europese Commmissie gehandeld volgens de regels van het stabiliteitspact. Het tekort van zowel Duitsland als Portugal wijkt immers significant af van hun eerdere prognoses, terwijl de `Maastricht-norm' van 3 procent in zicht komt.

De formulering is in dit opzicht een terechtwijzing van Duitsland. Volgens de Duitse kritiek ontbrak voor de `vroege waarschuwing' de basis, omdat de Commissie geen aanbeveling voor wijziging van het Duitse budgetbeleid zou hebben gedaan. Volgens verordening 1466/97 van de Europese top, die experts gisteren nog eens diepgaand bestudeerden, moet dat wel bij een `gele kaart'. De Commissie wijst er echter op dat zij Duitsland ,,additionele besparingen'' aanbeval, weliswaar niet nu, maar zodra het economisch herstel had ingezet.

Volgens Brusselse functionarissen zou de Commissie, die in de Ecofin overigens niet meestemt, elke oplossing hebben verworpen die ,,het doel van de vroege waarschuwing niet vervulde''. Eurocommissaris Solbes (Monetaire Zaken) zei vannacht dat de ,,substantie'' van de gemeenschappelijke verklaring ,,perfect'' was. Op de vraag of hij het instrument van de `vroege waarschuwing' zonodig opnieuw zal gebruiken, antwoordde hij kort: ,,ja''.

Dat zou misschien opnieuw Duitsland kunnen treffen. De Duitse minister Eichel zei gisteren dat hij in 2004 budgettair evenwicht wil bereiken, maar dat de economische groei dan wel moet meezitten.