Overheid leent 300 miljoen extra voor JSF

De Nederlandse overheid moet voor financiering van deelname aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF) 300 miljoen euro extra lenen. Bovendien heeft ook het ministerie van Economische Zaken (EZ) extra geld beschikbaar moeten stellen om de financiële onderbouwing rond te krijgen. Dit blijkt uit de toelichtende brief over het JSF-besluit die het kabinet naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Kamerleden hebben kritisch gereageerd op de toelichting.

Vrijdag besloot het kabinet voor 800 miljoen dollar deel te nemen aan de ontwikkeling van de JSF, het Amerikaanse gevechtsvliegtuig dat de opvolger van de F-16 moet worden. De overheid moet dat totale bedrag voorschieten en hoopt later een deel terug te krijgen. Dat gebeurt vanaf 2007 als Nederlandse bedrijven die gaan deelnemen in het JSF-programma, omzet gaan genereren. Tot 2015 zou dat gaan om 55 miljoen euro. Als het JSF-project succesvol verloopt, zal dat bedrag in de jaren daarna oplopen tot 191 miljoen euro. Overigens staat het niet vast dat de Nederlandse industrie ook daadwerkelijk de contracten binnenhaalt. Daarvoor moeten zij de komende jaren in competitie met concurrerende ondernemingen.

Defensie draagt verder voor 400 miljoen euro aan het project bij. Economische Zaken stort een eenmalige bijdrage van 42 miljoen euro en in de jaren 2003, 2004 en 2005 in totaal nog eens 60 miljoen euro. Een woordvoerder van het ministerie zegt nog niet te weten waar dit geld op de begroting moet worden gevonden. Dit moet volgens hem bij het opstellen van de Voorjaarsnota worden geregeld.

Om het financiële plaatje rond te maken leent Nederland verder extra geld. Het gaat om een bedrag van 299,7 miljoen euro. Hoewel daardoor de staatsschuld zal toenemen, is dat volgens het kabinet niet relevant voor de bugettaire regels van de Europese Monetaire Unie. Een woordvoerder van Financiën zegt dat het bedrag niet hoeft te worden meegeteld omdat het de bedoeling is dat het geld zal terugvloeien.

Defensie-specialisten van de fracties in de Tweede Kamer hebben met verbazing kennis genomen van de extra subsidie van 42 miljoen euro van het ministerie van Economische Zaken. Zowel de fracties van PvdA als CDA willen er opheldering over.

Ook op andere punten roept de JSF-brief van het kabinet vragen op bij parlementariërs. ,,Er staat bij voorbeeld niets in over de hardheid van de afspraak met het bedrijfsleven'', aldus PvdA- woordvoerder F. Timmermans. Ook de gegevens over de financiële onderbouwing van het mega-project zijn volgens hem in de brief te summier weergegeven. Hij maakt zich verder zorgen over de 300 miljoen euro, die ten laste gaan van het zogeheten EMU-saldo.

A. van Ardenne (CDA) noemt de brief ,,warrig''. Het is haar niet duidelijk of Nederland zich desgewenst alsnog kan terugtrekken uit het project en zo ja, tegen welke kosten. Ze wil ook meer helderheid over het technologische niveau waarop Nederland betrokken zal zijn bij de productie van de JSF. ,,Het moet niet weer een kwestie zijn van een stuurtje of een deurtje voor het vliegtuig. Het moet gaan om hoogwaardige technologie. Dat is een harde eis van ons.''

De Tweede Kamer heeft vanmorgen besloten het kabinet te vragen om meer vertrouwelijke stukken zodat ze zich beter een mening kan vormen over het JSF-besluit. Daarna zal er een schriftelijke vragenronde volgen. Rond 11 maart wil de Kamer een grote openbare hoorzitting organiseren over de kwestie, waarna er begin april een inhoudelijk debat met het kabinet zou kunnen plaatshebben.