Niet met platte hand naar president Mugabe zwaaien

,,Hoe steekt een Zimbabweaan zijn hand op als hij groet?'' President Mugabe bezoekt het pietepeuterige Zimbaweaanse dorpje waar ik werk en het hele ziekenhuis is in rep en roer om voorbereidingen voor de komst van de president te treffen.

Een van de zusters heeft de taak op zich genomen mij de mores van Mugabe's partij, ZANU-PF, bij te brengen. ,,Op een dag als vandaag, met de huidige anti-blanke sentimenten, kan één foute beweging voldoende zijn om een lynchpartij te ontketenen'', verzekert ze mij. ,,Als je groet, steek dan niet een gespreide hand op. Dat is de groet van oppositiepartij MDC. Steek een gebalde vuist in de lucht, dat is de groet van de ZANU-PF.''

Haar verdere adviezen worden overstemd door het gewentelwiek van twee laag overvliegende helikopters. Al vier dagen ging het gerucht dat president Mugabe voor een verkiezingsbijeenkomst een bezoek aan ons dorpje zou brengen. Een dag geleden arriveerden de eerste van veel bussen met aanhangers uit het district.

De aanhangers hebben de nacht gebruikt voor het repeteren van ZANU-strijdliederen, onder het genot van een ruime hoeveelheid alcohol. Aan het begin van de nacht was er nog structuur in de strijdliederen te ontdekken, maar bij het ochtendgloren waait een kakofonie van door elkaar brullende mensen en trommels over de rivier naar het ziekenhuisterrein.

,,Mugabe zit in geen van twee helikopters'', weet dezelfde zuster mij te vertellen. ,,Bang voor aanslagen, stapt hij enkele kilometers vóór aankomst uit de helikopter en vervolgt hij zijn weg per geblindeerde auto. Als iedereen naar de met veel kabaal landende helikopters kijkt, wordt hij via een achteringang binnengereden.''

De normale gang van zaken in het ziekenhuis ligt helemaal op zijn gat: bloedtransfusies zijn niet mogelijk, want de laborant die voor het bloed moet zorgen, is naar de bijeenkomst. Een röntgenfoto kan vandaag evenmin worden gemaakt, ook die laborant is naar de bijeenkomst. ,,Waarom nemen de medewerkers van het ziekenhuis hun verantwoordelijkheid niet en blijven ze op hun post in het ziekenhuis?'' vraag ik. ,,Simpel'', antwoordt ze: ,,Als je niet naar de bijeenkomst gaat, loop je het risico dat 's avonds je hut plat gebrand is, je dochter verkracht is of de tanden uit je moeders mond zijn geslagen. Beter om je gezicht te laten zien en om het hardst ZANU-liederen mee te brullen en je vuist te heffen.''

Buiten staan 12.000 dronken ZANU-aanhangers, die niet kunnen worden opgevangen. Het ziekenhuis heeft één kamer voor eerstehulpopvang, en die kamer is verzegeld. De hoofdzuster zegt: ,,Gisteren is de veiligheidsdienst langs geweest om een ruimte uit te kiezen waarin Mugabe kan worden opgevangen als hij een hartaanval of een aanslag te verduren krijgt. Het oog van de beveiligingsbeambte viel op de eerstehulpkamer. Na inspectie heeft hij de kamer verzegeld, zodat niemand er vergif kan strooien.''

Mugabe staat tweeëneenhalf uur met galmende stem op het podium. ,,We laten niet ons land afpakken door de Bliars!'' Bliar is Mugabe's verbastering van Tony Blair, waarmee hij alle – in zijn ogen liegende – Engelsen en andere blanken steevast aanduidt. Tsvangirai, de leider van oppositiepartij MDC, is volgens Mugabe een broekie dat niet eens in de onafhankelijkheidsstrijd heeft gevochten en daarom volstrekt incapabel is een land te besturen.

Tot slot spreidt Mugabe zijn armen: ,,Mensen, ik weet dat jullie regen hard nodig hebben voor de gewassen op jullie akkers. Ik, president Mugabe, zeg jullie dat God ons binnenkort regen zal geven!'' Een groot gejuich stijgt op. De volgende ochtend plenst de lang verwachte regen naar beneden.

Een etmaal houden we ons schuil op het ziekenhuisterrein om de door alcohol en Mugabe opgezweepte massa's te ontwijken. Dan begeven we ons weer op straat. In de brandende zon komt op de provinciale weg een in strakke rijen marcherende groep jongeren ons tegemoet. Vijftig paar stampende zwarte blote voeten achter een vlag met Mugabe. Vriendelijk zwaai ik naar de groep. Vijftig ruggen buigen en vijftig keien vliegen achter onze auto aan. In het ziekenhuis vertel ik het verhaal ietwat witjes rond de neus aan de zuster die me alle Zimbabwaanse do's and don'ts leerde. ,,Hoe zwaaide je?'' vraagt ze streng. Dan realiseer ik me: met gespreide hand.

Derde deel van een korte reeks over Zimbabwe, geschreven door een medewerker die gezien het gebrek aan persvrijheid in Zimbabwe anoniem moet blijven. De eerste twee delen verschenen op 31 januari en 6 februari en zijn te lezen op www.nrc.nl.