Niet eerste ex-staatschef voor rechter

Slobodan Miloševic, zo heet het in talrijke media, is het eerste ex-staatshoofd dat zich moet verantwoorden voor een internationaal tribunaal.

Strikt genomen klopt dat niet. Het Neurenberg-tribunaal heeft al eerder, in 1946, een ex-staatshoofd berecht en veroordeeld: Karl Dönitz, het 23-dagen-staatshoofd van het Derde Rijk.

Dönitz (geboren in 1891) had de supervisie over de bouw van een Duitse vloot van onderzeeboten. In 1936 werd hij de eerste bevelhebber van die vloot. De admiraal werd in januari 1943 bevelhebber van de hele Duitse marine, na het ontslag van zijn voorganger, die, in tegenstelling tot Hitler en Dönitz, weinig verwachtte van de onderzeeboot als prominent wapen in de slag om de heerschappij op de oceanen.

Voordat Adolf Hitler zelfmoord pleegde, wees hij in zijn politieke testament Dönitz aan als zijn opvolger als staatshoofd van het Reich. Dönitz werd op die 1ste mei 1945 tevens minister van Oorlog en, in zijn hoedanigheid van Reichspräsident, opperbevelhebber van de Duitse strijdkrachten.

Veel heeft de admiraal in die functies niet meer kunnen doen. Op 1 mei riep hij via de Duitse radio nog op tot voortzetting van de oorlog tegen de Sovjet-Unie. Twee dagen later trachtte hij te onderhandelen over een stapsgewijze capitulatie, om de Duitse burgers in het oosten de tijd en de gelegenheid te geven zich voor het naderende sovjetleger in veiligheid te brengen. Maar al op 8 mei zag Dönitz zich gedwongen de onvoorwaardelijke capitulatie af te kondigen: het Derde Rijk was ten onder gegaan. Op 23 mei werd hij in Flensburg door Britse troepen gearresteerd (uitgerekend in de marineschool waarin hij in 1910 zijn carrière in de marine begon) en afgezet.

In oktober 1946 veroordeelde het Neurenberg-tribunaal hem tot tien jaar gevangenisstraf. Dönitz kwam in 1956 vrij. Tien jaar later beweerde hij in zijn sterk apologetische memoires (`Mein wechselvolles Leben') geen nazi, alleen maar een eerlijke officier te zijn geweest. Hij stierf in 1980.