`Geef mensen de keuze bij zorgpolis'

In 2005 wordt een nieuw zorgstelsel ingevoerd. ,,Gebruik de komende jaren om te experimenteren met polisdifferentiatie'', luidt het advies van het CTV.

,,Er is wel degelijke sprake van concurrentie tussen de ruim twintig zorgverzekeraars van ziekenfondsen in Nederland'', meent L. de Graaf, voorzitter van het College voor zorgverzekeringen (CTV). ,,De duurste premie bedraagt 238 euro, de goedkoopste is 113 euro per jaar. Maar het verschil betreft slechts de hoogte van de premie. Het biedt geen keuze aan verzekerden om zelf aan te geven voor welke zorg ze meer of minder willen uitgeven.''

Om te onderzoeken of er binnen het basispakket ook goedkopere polissen moeten komen, heeft het CVZ minister Borst (Volksgezondheid) gevraagd om experimenten met een gevarieerde polis mogelijk te maken. Hiervoor moet de wet gewijzigd worden, want nu is polisdifferentiatie in het verplichte ziekenfondspakket verboden. Wie straks een standaardpremie betaalt is vrij om te kiezen uit alle hulpverleners (bijvoorbeeld ziekenhuizen of artsen) waarmee de betrokken zorgverlener een contract heeft afgesloten. Bij een lagere premie kan de verzekerde alleen gebruikmaken van die hulpverleners waarmee zijn zorgverzekeraar een speciale overeenkomst tegen een lagere prijs is overeengekomen.

De Graaf: ,,We zitten in een overgangsfase van een oud- naar een nieuw ziektekostenstelsel. Over de inrichting van dat stelsel wordt pas in de volgende regeerperiode beslist. Mijn advies: gebruik de komende jaren om te experimenteren met eigen keuzes binnen het basispakket voor ziekenfondsverzekerden.''

Vijfenzestig procent van de Nederlandse bevolking zit in het ziekenfonds. De rest is particulier verzekerd. In 2005 worden onder meer het ziekenfonds en de particuliere ziektekostenverzekering in één basisverzekering samengevoegd. Alle Nederlanders moeten dan een verplichte basisverzekering afsluiten voor hun ziektekosten. De nieuwe opzet behelst een `publiek stelsel' uitgevoerd door private (commerciële) verzekeraars. Deze worden aan strikte regels gebonden. Zo dienen ze iedereen te accepteren en alle verzekerden tegen een gelijke premie dezelfde (basis)verzekeringspakketten aan te bieden.

Minister Borst wil dat verzekerden straks wel de keuze hebben tussen een duurdere en een goedkopere basispolis. Ze heeft het CVZ gevraagd om de mogelijkheden daartoe in kaart te brengen. Volgens N. Pruijssers, opsteller van het rapport ,,Differentiatie in de ziekenfondsverzekering '' van het CVZ, ,,kan de zorgverzekeraar bij een kleiner aanbod door bulkinkoop tot scherpere, dus lagere prijzen komen. Bijvoorbeeld: wie een hoge premie betaalt kan kiezen uit alle beschikbare medicijnen. Wie een lagere premie is overeengekomen, is aangewezen op een kleiner, door de zorgverzekeraar bepaald assortiment aan medicijnen.'' Pruijssers: ,,Een soortgelijk idee zou je kunnen uitwerken voor de mate van dienstverlening die verzekerden wensen. Wil je bijvoorbeeld ook 's avonds naar een spreekuur van de huisarts, dan zou dat tegen een hogere premie mogelijk moeten zijn.''

Eén van de doelstellingen van polisdifferentiatie is dat zorgverzekeraars meerruimte krijgen voor een eigen aanpak. De Graaf: ,,Dat brengt verplichtingen met zich mee voor de zorgverzekeraars. Ze moeten straks moeite gaan doen om hun klanten inzicht te geven in de keuzemogelijkheden. We hebben bijvoorbeeld geen idee of een gezonde verzekerde dezelfde afwegingen maakt wat betreft zijn polis als wanneer hij ziek is.'' Eveneens moet de zorg door polisdifferentiatie doelmatiger worden zodat er geld bespaard kan worden. De totale kosten voor de zorgsector bedragen nu 38.224 miljoen euro, waarvan 13.380 miljoen euro ten laste komen van de ziekenfondsverzekering. Volgens een inventarisatie van het onderzoeksinstituut Nivel naar de ervaringen met polisdifferentiatie in het buitenland, zijn de besparingen daar vooral bij de zogenaamde poortwachters te vinden. Hier kennen we die in de functie van huisarts. In tegenstelling tot andere landen is de toegang in Nederland tot verdere zorg (bijvoorbeeld specialisten) afhankelijk van de verwijzing van de huisarts. Hiermee wordt al voorkomen dat mensen onnodig in duurdere zorg terechtkomen. Een ander argument tegen polisdifferentiatie is dat verzekerden als gevolg van de wachtlijsten en het tekort aan hulpverleners nu nauwelijks keuzemogelijkheden hebben. De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) vreest bovendien dat alleen gezonde mensen gebruik kunnen maken van de lagere premie en dat ouderen en mensen met een chronische aandoening aangewezen blijven op een duurdere standaardpolis.

De Graaf is minder pessimitisch. Onderzoek naar ,,Differentiatie in de ziekenfondsverzekering'' van het CVZ toont volgens hem aan dat er in Nederland dringend behoefte is aan experimenten om de effecten van polisdifferentiatie goed in kaart te kunnen brengen.