De baby schreeuwde nog twee uur

Genocide en misdaden tegen de menselijkheid in drie oorlogen in ex-Joegoslavië – daarvan wordt Slobodan Miloševic beschuldigd.

In het voorjaar van 1992 werd in het bos net buiten het stadje Višegrad in Oost-Bosnië een baby geboren. Het was een meisje, zei aanklager Geoffrey Nice vanochtend in de rechtszaal van het Joegoslavië-tribunaal, op de eerste dag van het proces tegen de Joegoslavische ex-president Slobodan Miloševic. ,,Maar welke naam ze van haar moeder kreeg zullen we nooit weten'', zei Nice. De baby, de moeder van de baby en 45 familieleden moslims – werden levend verbrand door Servische militairen. Nice: ,,De baby schreeuwde nog twee uur.''

De Britse aanklager Nice was zijn betoog begonnen met ,,een dag in november, 1991''. Een man van achtenvijftig, een Kroaat, was met zijn vrouw naar het ziekenhuis van Vukovar gegaan, in het noordoosten van Kroatië. Hij en zes anderen overleefden het bloedbad dat Servische troepen aanrichtten onder de patiënten. Tweehonderdzestig mensen werden vermoord. Nice had ook een voorbeeld van een gruweldaad in Kosovo, eind jaren negentig. Hij vertelde over een vrouw van twintig die, samen met andere vrouwen, was meegenomen door Servische soldaten. Haar lijk werd later gevonden in een waterput.

Nice praatte langzaam, met veel nadruk. De boodschap was duidelijk. In het proces tegen Miloševic zou het gaan om deze mensen, slachtoffers van de oorlogen in Kroatië, Bosnië en Kosovo. Miloševic is door het tribunaal aangeklaagd voor misdaden in die oorlogen, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. De aanklachten bevatten bijna zeventig gevallen van moord, deportatie, schending van het oorlogsrecht.

,,Het is een schot hagel'', zei Michail Wladimiroff eerder. Eén kogeltje zou al genoeg zijn voor de maximale straf die het VN-hof kan opleggen: levenslang. Wladimiroff is een van de drie `amici curiae', de zogenoemde `vrienden van het hof' die erop moeten toezien dat Miloševic een eerlijk proces krijgt, ook al weigert hij een advocaat te benoemen. De ex-president wordt verantwoordelijk gehouden voor de moord op driehonderdduizend niet-Serviërs en het verjagen van miljoenen mensen. Dat begon, volgens de aanklachten, op 21 september 1991, toen Servische troepen elf Kroaten neerschoten in Dalj, en het eindigde op 25 mei 1999 met de moord op acht Albanezen in Dubrava in Kosovo.

Aanklager Nice zei vanochtend dat de aanklagers de gruwelijke details van de gebeurtenissen niet vaak zouden noemen in dit proces. Dat was aan de getuigen. De aanklagers zouden `kalm' en `niet-emotioneel' hun werk doen: aantonen dat Miloševic opdracht had gegegeven tot misdaden of ervan wist en niks had gedaan om ze te stoppen.

De verdachte zelf kreeg vanochtend nauwelijks aandacht. De Britse rechter Richard May zei niets tegen hem. Miloševic had pen en papier bij zich en maakte aantekeningen.

Een half uur voordat de rechtszaak vanochtend begon, stond Marion Veth voor het gebouw van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. [Vervolg: TRIBUNAAL: pagina 5]

TRIBUNAAL

'Gedreven door machtswellust'

[Vervolg van pagina 1] Ze had een wit kartonnen bord in haar handen met `gerechtigheid' erop. Marion is zesenveertig. Veel van haar familieleden, vertelde ze, waren omgekomen in de kampen in Indonesië.

,,Het tribunaal in Tokio strafte na de Tweede Wereldoorlog de schuldigen. Miloševic wordt nu gestraft voor de misdaden op de Balkan. Ik sta hier voor mijn familie en uit solidariteit met de slachtoffers in het vroegere Joegoslavië.''

In het Amsterdamse hotel Krasnapolsky hield het verdedigingscomité van Miloševic, het `International Committee for the defence of Slobodan Miloševic', gisteravond een bijeenkomst. Volgens de vice-voorzitter van het comité, de Canadese advocaat Christopher Black, was de verdachte ,,in topconditie'', fysiek en psychisch. Een andere advocaat, de Fransman Jacques Vergès, zei dat Miloševic in de rechtszaal zal aantonen dat het proces niets te maken heeft met recht. ,,Het is een heksenjacht.''

De verwachting is dat de ex-president morgen of overmorgen zelf het woord krijgt. Hij zou van plan zijn een speech te houden die dagen gaat duren.

Hoofdaanklager Carla Del Ponte zei vanochtend dat Slobodan Miloševic werd gedreven door machtswellust. Hij was volgens haar tactisch ,,uitstekend'', maar strategisch ,,middelmatig''.

De aanklagers hielden een langdurige openingsstoespraak waarin de rol van Miloševic in de gebeurtenissen in ex-Joegoslavië volgens Del Ponte van een ,,bijna middeleeuwse wildheid'' – werd uitgelegd. Er werden in de rechtszaal video's vertoond van toespraken die Miloševic in de jaren tachtig had gehouden en die door de aanklagers werden gepresenteerd als de aanzet tot haatcampagnes tegen niet-Serviërs. Miloševic trok alleen af en toe even zijn wenkbrauwen op.

dossier joegoslavië-tribunaal: www.nrc.nl