Bladeren

Kunst

,,Boekhouden zal altijd even zeer een kunst als een wetenschap zijn. Caveat lector.'' Zo maant The Economist de lezer om op zijn hoede te zijn voor het werk van boekhouders en accountants. Het blad wijdt drie pagina's aan de kunst van het boekhouden. Ongewoon veel voor een blad dat doorgaans genoeg heeft aan een pagina.

Het failliet van de Amerikaanse energiegigant Enron, althans de nasleep ervan, blijft de gemoederen bezighouden. Ook het Amerikaanse blad BusinessWeek raakt vijf pagina's lang niet uitgepraat over het creatieve rekenen van Enron en de accountants van Andersen. Andere bladen, zoals Wirtschaftswoche of Börse on Line, besteden geen rechtstreekse aandacht meer aan de affaire. Maar Enron spookt wel rond in andere verhalen.

Creatief

BusinessWeek weet precies hoe je het creatieve boekhouden moet aanpakken. De richtlijnen voor boekhouders en accountants moeten zo worden veranderd dat het niet meer mogelijk is bijzondere financiële verplichtingen buiten de balans te houden, meent het blad. Het probleem is echter dat de FASB, de Financial Accounting Standard Board, verdeeld is over de kwestie. Een andere moeilijkheid is dat elke transactie die minder dan vijf procent van de inkomsten bedraagt, volgens de vigerende regels buiten de boeken mag blijven. Accountants van ondernemingen moeten eisen dat ze zelfs de kleinste transactie verantwoorden, aldus BusinessWeek, in ieder geval ,,als het belangrijk is''. Er staat niet bij wanneer een kleine transactie wel of niet belangrijk is. Wel moeten ondernemingen een lijstje maken van de risico's en uitgangspunten achter de cijfers, vindt de redactie, om de financiële rapportage van het management beter op waarde te kunnen schatten. Het maken van zo'n lijstje is het stokpaardje van Harvey Pitt, de bestuursvoorzitter van de SEC, Securities Exchange Commission.

Altruïsme

Anders dan zijn voorganger Arthur Levitt, zo schrijft The Economist, vindt Pitt het niet nodig om accountants formeel te verbieden om bedrijven te adviseren waarvan ze ook de boeken controleren. Enkele grote accountancy-firma's als PricewaterhouseCoopers en Deloitte Touche Tohmatsu hebben zelf al aangekondigd de advisering te zullen scheiden van de controle-activiteiten. Dat doen ze, constateert het blad, niet uit altruïsme, maar omdat ze bang zijn dat het bedrijfsleven het voorbeeld gaat volgen van Unilever en Disney. Deze hebben besloten geen adviesopdrachten meer te geven aan de accountants die hun boekhouding controleren. Maar daarmee zijn we er nog niet, meent The Economist. Want het komt veel te vaak voor dat accountants in dienst treden bij bedrijven die voordien hun klant waren. Op die manier ontstaan collegiale bindingen die een onafhankelijk oordeel belemmeren. Met instemming citeert het blad SEC-bestuursvoorzitter Pitt: ,,Het huidige systeem is gemaakt om aansprakelijkheid te vermijden, niet om te informeren.''

Enronitis

Creatief boekhouden heet bij Börse on Line al `enronitis'. Het blad constateert dat het Enron-virus op de beurzen voor veel onrust zorgt, omdat beleggers bij het minste of geringste schichtig worden. De op twee na grootste verzekeringsmaatschappij van Zwitserland, Swiss Life, had de recente winstwaarschuwing nog maar nauwelijks de deur uit of de geruchten over onvoldoende liquiditeit deden al de ronde. Het nieuws over slechte resultaten van de CS Group versterkte de neerwaartse trend in de financiële wereld. Het blad verwacht in die sector nog meer slecht nieuws en adviseert de lezers de financiële titels maar even te laten voor wat ze zijn.

Schichtig

Overigens zijn het niet alleen de beleggers die schichtig worden van het E-woord. Ook de managers zullen zich nog wel een keer achter de oren krabben als ze hun resultaten publiceren. Volgens Wirtschaftswoche krijgt het bedrijfsleven te maken met strengere eisen aan de financiële rapportage. Daarom zullen de bedrijven hun winstverwachtingen bijstellen. Het blad schrijft dit in het omslagverhaal waarin het zich vertwijfeld afvraagt wanneer de lang verbeide economische opleving nu eindelijk eens komt.

Aan Lars Josefsson zal het niet liggen. De topman van het Zweede energiebedrijf Vattenfall heeft zich recentelijk voor 5,5 miljard euro ingekocht op de Duitse energiemarkt. Het neemt daarmee de derde plaats in op die markt, na RWE en EON. Op de vraag van DM Euro wanneer hij dat bedrag denkt te hebben terugverdiend stelt hij nuchter vast dat ,,wij geen financiers zijn, maar industriëlen''. Hij spiegelt de beleggers ook geen topwinsten voor, want ,,als je acquisities doet heb je veel geld in handen, maar dat wil niet per se zeggen dat je daardoor je winstpercentage verhoogt''. Misschien zou je aan zo'n man je geld wel kunnen toevertrouwen zonder er wakker van te liggen.