Oud mixen met nieuw

Dat er iets moet gebeuren, staat vast. De Aalmarkt is een enigszins vergeten stukje Leiden. Uitgerekend op de plaats waar de stad ontstond, waar de Oude en Nieuwe Rijn samenkomen, strategisch gelegen tussen de belangrijkste winkelstraten, heerst al jaren een volgens kenners naargeestige stemming. Er gebeurt niet veel. Het krioelt er niet van de mensen. Niemand wandelt erheen om gezien te worden.

Tot drie weken geleden lag er een plan om het Aalmarktgebied op grootse wijze bij de stad te betrekken. Verwaarloosde panden zouden worden gerestaureerd, studentenhuizen verbouwd tot luxe appartementen. En het magere aanbod aan winkels in het hogere marktsegment zou worden verbreed, dit om de slag met concurrerende winkelsteden in de omgeving te winnen, vertellen PvdA-wethouder Ron Hillebrand en projectleider Reinout van Gulick tijdens een wandeling over het Aalmarktgebied.

Uitgangspunt was een verbinding tussen Haarlemmerstraat en Breestraat, zodat het winkelpubliek een rondje kan lopen. Daartoe zou vanaf de Haarlemmerstraat een aantrekkelijke steeg worden aangelegd. Er zou een extra brug over de Rijn komen om aan de overkant de consument te confronteren met een luxe gebouw dat de plaats zou innemen van de leegstaande Aalmarktschool. Wie dan nog steeds geen zin zou hebben om de Breestaat in te lopen, zou over de streep worden getrokken door een nieuw, licht plein naast de Waag.

Dat plan is nu van tafel. Veel Leidenaren vonden het te rigoureus. Er werden al handtekeningen verzameld voor een raadplegend referendum. Op voorwaarde dat alles weer bespreekbaar is en dat alle voorstellen opnieuw gewogen kunnen worden, hebben de tegenstanders hun referendumplan ingetrokken. De tegenstanders staan een kleinschaliger aanpak van het Aalmarktgebied voor. Wat de gemeente wilde, zegt woordvoerder Gerard Kind namens de tegenstanders, was een knieval voor het kapitaal.

Alle ogen zijn nu gericht op architect Wytze Patijn, oud-rijksbouwmeester, die bereid is gevonden als supervisor van de plannenmakerij te fungeren. Hij presenteerde zich onlangs aan de Leidse bevolking als een onafhankelijke buitenstaander die meningen graag voor feiten en analyses verruilt. Zijn eigen analyse houdt grosso modo in dat, hoe je ook over de uitwerking mag denken, het volstrekt legitiem is de stad met enkele forse ingrepen te revitaliseren. En dat er gerust emoties kunnen zijn, maar dat je best het lef mag opbrengen om oud met nieuw te confronteren. Mits goed overdacht. Dat betekent dus niet dat je zomaar de uitgewoonde Aalmarktschool moet slopen.

Wat vindt u nou typisch Leids aan onze stad, vroegen buurtbewoners. Dat er zo weinig bomen staan, antwoordde Patijn. Nou, zeiden de Leidenaren, dan moet dat misschien zo blijven. Nee, antwoordde de architect, ik ben er geen voorstander van om de werkelijkheid tot norm te verheffen.