Fortuyn...

Pim Fortuyn is weg bij Leefbaar Nederland. Beter gezegd: lijkt weg. Zelf houdt de veelbesproken lijsttrekker er rekening mee dat hij alsnog een leidende rol kan spelen in de partij, die tot afgelopen vrijdag in de peilingen op niet minder dan 22 zetels kon rekenen. Belangrijker is echter zijn belofte dat de kiezers op 15 mei hoe dan ook op hem kunnen stemmen. Wat dat betreft zijn de opgeluchte reacties van de gevestigde partijen op het vertrek van Fortuyn als aanvoerder van Leefbaar Nederland dan ook tamelijk voorbarig.

Die opgeluchtheid past overigens wel bij de gretigheid waarmee de leiders van dezelfde partijen afgelopen zaterdag onmiddellijk reageerden op de uitlatingen van Fortuyn in de Volkskrant. Na een lange periode van vooral zwijgen zag de politieke concurrentie eindelijk een kans om `gewetensvol' afstand te nemen van Fortuyn. Grote woorden, tot en met verwijzingen naar de Tweede Wereldoorlog, werden daarbij niet geschuwd. Het had wel wat minder gemogen. Ook in tijden van turbulentie dient het debat toch op inhoud gevoerd te worden.

Er is dus nu sprake van een breuk tussen de partij Leefbaar Nederland en Pim Fortuyn. Een breuk die er eigenlijk altijd al in zat, want Fortuyn heeft nu eenmaal al een pad vol scherven achter zich. Het was in feite van het begin af aan een onmogelijke combinatie, maar alleen om de enorme electorale aantrekkingskracht hielden Leefbaar Nederland en Fortuyn elkaar min of meer in gijzeling. Daarom is het dapper geweest van het bestuur van Leefbaar Nederland om toch te breken met de stemmentrekker, niet zozeer wegens zijn discutabele uitlatingen over artikel 1 van de Grondwet en de islam, maar omdat Fortuyn zich distantieerde van het partijprogramma.

Tegelijk kan de vraag gesteld worden hoe echt die breuk werkelijk is. Partijvoorzitter Nagel zinspeelde gisteren op de mogelijkheid dat Leefbaar Nederland en een aparte lijst-Fortuyn samen mogelijk nog meer stemmen tegen paars weten te behalen. Dat suggereert een vorm van politiek portfoliobeleid, waarbij de kiezer straks kan kiezen tussen Leefbaar Nederland en Leefbaar `Extra' in de persoon van Fortuyn.

Want wat er het afgelopen weekeinde allemaal ook gezegd is, de onvrede waaraan de beweging Leefbaar Nederland appelleert is niet weggenomen. De gevestigde politiek heeft zich gedistantieerd van Fortuyn. Maar dat is geheel wat anders dan het wegnemen van de voedingsbodem waar Leefbaar Nederland en Fortuyn uit zijn voortgekomen.