Kleine beleggers willen geen bank als effectenbeurs

Banken willen als beurs opereren. Wordt de belegger daar beter van? De banken vinden van wel. De belangenbehartiger van de particuliere beleggers VEB vindt van niet.

Iedereen heeft vorige maand zijn zegje mogen doen bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE). De beurs. De banken. De commissionairs. En de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), namens de kleine belegger. De consultatieronde van de STE over inhouse matching, het binnenshuis afhandelen van kleine effectenorders door banken, nadert zijn ontknoping.

Regelgeving ontbreekt over het onderwerp sinds de beurs in oktober is overgegaan op het Franse handelssysteem. Volgende maand besluit de beurswaakhond of het mag of niet.

Alleen de grootbanken zijn voorstander van inhouse matching. Zij vormen ook de enige partij voor wie het interessant is om relatief kleinere effectentransacties van particuliere beleggers onder eigen dak af te handelen. Buiten de beurs om dus. Voorheen mocht dat alleen maar met grote aandelenpakketten, de zogenoemde wholesale-transacties.

Bij inhouse matching hoeven er geen transactiekosten te worden betaald aan de beurs. Dat zou dus goedkoper moeten zijn, voor de bank en de particuliere klant. De Nederlandse Vereniging van Banken, spreekbuis voor de bankensector, zei deze week dat de voordelen voor de consument moeten zijn.

De vraag is of de banken dergelijke meevallertjes wel zullen doorsluizen naar hun cliënten, zegt Peter Paul de Vries, directeur van de VEB, de belangenbehartiger voor de kleine belegger. ,,Het is op basis van het gedrag van de banken van de afgelopen tien jaar niet te verwachten'', zo heeft de VEB aan de beurswaakhond laten weten. De Vries: ,,De banken hebben bijvoorbeeld in het verleden weinig gedaan om hun effectenprovisies te verlagen. Het bewaarloon voor effecten is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Wij hebben de banken niet vaak kunnen betrappen op het teruggeven van voordeeltjes aan de consument.''

Maar dat is niet het enige waar de VEB zich zorgen over maakt. Meer transacties buiten Euronext om, dat leidt tot minder vraag en aanbod op de beurs zelf. Dat is slecht voor de liquiditeit, de verhandelbaarheid van aandelen, en uiteindelijk ook slechter voor de prijsvorming van het aandeel. Door de lagere handelsvolumes zal de spread, het gat tussen koop- en verkoopprijs, toenemen. De belegger zal daar de rekening voor moeten betalen, vreest de VEB.

Ook blijft de belegger straks in het ongewisse over de locatie van afhandeling van zijn order. Was dat gewoon binnenshuis, of op Beursplein 5? Hoe weet de cliënt nu of hij wel de beste prijs heeft gekregen? En stel dat er tegenover zijn kooporder inhouse maar één verkoper stond? Dan was hij misschien toch beter af geweest op de beurs, waar het aanbod wellicht groter was en de prijzen scherper waren. ,,De bescherming van de belegger is hier niet mee gediend'', zegt De Vries.

Er kleeft nog een minpunt aan inhouse matching, signaleert De Vries. Als de bank bij een inhouse-deal zelf als tegenpartij optreedt, staat de belegger snel op achterstand. Zeker wanneer die een bestensorder heeft ingelegd (zonder prijslimiet). Je moet maar hopen dat de bank als tegenpartij tegen de beste prijs zal leveren. De bank wil zelf natuurlijk aan zo'n dealtje verdienen. ,,En je hebt dan niet zoals op de beurs de mogelijkheid om in het orderboek te kijken naar de bied- en laatprijzen.''

De discussie is gaande, maar hoe het binnenshuis wegstrepen van effectenorders in de praktijk moet worden gebracht, blijft onduidelijk.

Op welke koersen moet de belegger zich bijvoorbeeld richten? Die van het koersenbord op het Damrak, of heeft de bank straks zijn eigen interne koersen? Moet de bank de koersen vastklinken aan die van Euronext, of niet? Hoe wordt vervolgens de waarde bepaald van de portefeuille van een cliënt? Lastige kwesties, waar ook de grootbanken zo snel nog geen antwoord op hebben.

De Vries begrijpt overigens wel waarom de banken inhouse matchen interessant vinden. ,,De beurs is sinds de fusie met de markten van Parijs en Brussel alleen maar duurder geworden. De tarieven zouden juist omlaag moeten gaan. Euronext heeft wat dat betreft niet kunnen waarmaken wat zij heeft beloofd. Maar inhouse matching is niet de oplossing.''