Kabinet wil Koninklijk Huis beperken

Het kabinet wil het Koninklijk Huis verkleinen. De ministeriële verantwoordelijkheid zal in de toekomst slechts gelden voor erfopvolgers die in de tweede graad verwant zijn aan de koning.

Het kabinet heeft gisteren een voorstel om de Wet Lidmaatschap Koninklijk Huis aan te passen bij de Tweede Kamer ingediend. Alhoewel erfopvolgers in de derde graad geen lid meer zullen zijn van het Koninklijk Huis, behouden zij wel hun grondwettelijk recht op erfopvolging. Deze opvolging zal slechts plaatsvinden als andere mogelijke troonopvolgers overlijden of geen kinderen krijgen.

De kinderen van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven zullen vanaf de troonsafstand van Koningin Beatrix niet meer tot het Koninklijk Huis behoren. Voor Margriet zelf is een uitzondering gemaakt. Zij zal, ook als Willem-Alexander koning is, onder de ministeriële verantwoordelijkheid blijven vallen.

Voor prinses Margriet, haar zonen en schoondochters is een aparte overgangsregeling getroffen. Ze behouden hun lidmaatschap totdat zij hun grondwettelijke recht op erfopvolging verliezen, dus als ze niet langer in de derde graad verwant zijn aan de koning. Voor Maurits, Bernhard, Pieter-Christiaan en Floris geldt dat als Willem-Alexander de troon bestijgt. Prinses Margriet zal dan nog wel lid blijven.

Het kabinet wil in de toekomst verder de mogelijkheid krijgen om nieuwe leden van het Koninklijk Huis te benoemen of te ontslaan. Voor benoeming komen alleen de erfopvolgers die geen lid zijn van het Koninklijk Huis en hun echtgenoten in aanmerking.

Premier Kok kondigde bij de behandeling van de Toestemmingswet voor het huwelijk van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst, in april vorig jaar, al aan dat hij het Koninklijk Huis wilde verkleinen. Dit paste in zijn plannen om het koningshuis te moderniseren. Kok heeft in de afgelopen tijd nauw overleg gevoerd met diverse fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Op deze manier heeft de premier zich verzekerd van politieke steun van zowel coalitie- als oppositiepartijen.

In het verleden is al eens getracht de omvang van het Koninklijk Huis te verkleinen. Toenmalig koningin Juliana heeft zich daar altijd krachtig tegen verzet. Ze wilde voorkomen dat er `A- en B-prinsen' zouden ontstaan. De term Koninklijk Huis is een staatsrechtelijk begrip, dat onder meer bepaalt welke leden van de koninklijke familie onder de ministeriële verantwoordelijkheid vallen. Het Koninklijk Huis is niet hetzelfde als de koninklijke familie. Hiertoe behoren prinses Juliana, prins Bernhard en al hun kinderen, kleinkinderen en hun echtgenoten.

Het Koninklijk Huis bestaat momenteel uit zeventien personen. Prinses Irene en prinses Christina vroegen geen toestemming aan het parlement voor hun huwelijk, en deden daarmee afstand van hun recht op troonopvolging.