GRIJZE EEKHOORN PIKT VOEDSELVOORRAAD VAN DE RODE EEKHOORN IN

Onbedoeld voeren de plaatselijk bedreigde rode eekhoorns op de Britse eilanden bedreigende nieuwkomers bij: zij stellen hun winterse voedselvoorraden ter beschikking. Samenwerkende Engelse en Italiaanse biologische onderzoekers ontdekten dat rode eekhoorns magerder werden als hun territorium meer overlapte met grijze verwanten in de lente was omgekeerd evenredig aan het percentage aan tweesoortige overlap binnen het leefgebied (Behavioral Ecology and Sociobiology, online publicatie jan. 2002).

Hij was altijd gewoon `de' eekhoorn, maar tegenwoordig wordt Sciurus vulgaris voor de zekerheid de `rode' of `gewone' eekhoorn genoemd. Want de grijze eekhoorn, S. carolinensis, doet met name in Engeland, Schotland en Ierland flink van zich spreken. Die soort heeft zijn oorspronkelijke leefgebied in de oostelijke Verenigde Staten, maar werd tussen 1876 en 1921 op de Britse eilanden geïntroduceerd. Die iets grotere en agressievere soort heeft gaandeweg bijna heel Zuid-Engeland, met inbegrip van Wales, gekoloniseerd. De vraag was altijd in hoeverre de grijze golf de rode eekhoorn daadwerkelijk verdrongen heeft of dat de neergang van de rode eekhoorn los staat van de opkomst van de grijze.

Onlangs werd duidelijk dat niet alleen openlijke competitie, maar ook voedselroof daarin een rol speelt. Beide eekhoornsoorten slaan noten en zaden van loofbomen op in boomholten of in de bodem onderaan een stam. De Engelse en Italiaanse ecologen ontdekten dat de voorraden van de rode door hun grijze verwanten werden aangesproken. In gemengd rood-grijs gebied hebben de rode eekhoorns waarvan de territoria flinke overlap heben met de grijze gebieden, in de lente een duidelijk lagere dagelijkse voedselopname aan gehamsterde zaden dan soortgenoten uit een gebied met slechts een gedeeltelijke overlap. Zo'n verband is er niet met de overlap van leefgebied met andere rode eekhoorns. Aan het gewicht van in flink met elkaar overlappende leefgebieden opererende rode eekhoorns mankeerde niets: rode soortgenoten houden het blijkbaar bij de eigen voorraden. De voedselroof wordt verklaard doordat grijze eekhoorns zich in de wintermaanden meer op de grond bewegen dan rode eekhoorns, die daar hun voorraadjes aanleggen.

Op het continent werden grijze eekhoorns in 1948 uitgezet in Noord-Italië, maar vooralsnog is de grijze eekhoorn vooral een Brits verschijnsel. In Nederland doet de rode eekhoorn het niet al te goed, maar daarin speelt een exotische invloed vooralsnog geen rol in. Door ziekten stortte de stand in heel West-Europa gedurende de periode 1960-1970 in, en het herstel is nog niet volledig; versnipperde en geïsoleerde leefgebieden in Nederland zijn nog altijd eekhoornloos.